Dokumentacja projektu

Dziennikarstwo danych — Projekt zaliczeniowy

Autor

Zespół projektowy: Maria Kowalczyk, Tomasz Nowicki, Katarzyna Lewandowska, Adam Kamiński

Opublikowano

15 maja 2026

1. Temat projektu

Tytuł: „Winnice na krawędzi: Jak zmiany klimatyczne rewolucjonizują europejski przemysł winiarski”

Europejski przemysł winiarski stoi w obliczu bezprecedensowego wyzwania związanego ze zmianami klimatycznymi. Wybraliśmy ten temat z kilku powodów:

Aktualność — zmiany klimatyczne są jednym z najważniejszych wyzwań współczesności, a ich wpływ na tradycyjne sektory gospodarki staje się coraz bardziej widoczny.
Wymiar kulturowy i ekonomiczny — wino jest integralną częścią europejskiej tożsamości kulturowej, a przemysł winiarski ma ogromne znaczenie ekonomiczne (wartość ponad 150 mld euro, miliony miejsc pracy).
Wymiar społeczny — zmiany dotykają tysięcy małych, rodzinnych gospodarstw winiarskich, które są fundamentem europejskiego modelu rolnictwa.
Dostępność danych — istnieją bogate źródła danych klimatycznych, rolniczych i ekonomicznych, które pozwalają na kompleksową analizę zjawiska.
Potencjał narracyjny — temat pozwala na opowiedzenie historii konkretnych ludzi (winiarzy) w kontekście globalnych zmian środowiskowych.

Wszystkie wykorzystane dane pochodzą z oficjalnych, publicznych źródeł naukowych i statystycznych:

Źródło	Dane	Link
European Climate Assessment & Dataset (ECA&D)	Długoterminowe dane temperatur i opadów (1970-2023)	ecad.eu
European Severe Weather Database (ESWD)	Dane o ekstremalnych zjawiskach pogodowych	essl.org/eswd
Eurostat Agriculture Statistics	Powierzchnia upraw, plony winogron (2000-2023)	ec.europa.eu/eurostat
International Organisation of Vine and Wine (OIV)	Globalne dane o przemyśle winiarskim	oiv.int
EU Agriculture and Climate Change Survey	Strategie adaptacyjne gospodarstw (2023)	europa.eu

Metoda pozyskania: Dane zostały pobrane bezpośrednio z oficjalnych źródeł w formacie CSV/Excel, a następnie przetworzone i zharmonizowane w R.

Zmiana temperatury — wzrost średniej temperatury w sezonie wegetacyjnym (kwiecień-październik) względem okresu bazowego (1970-1990)
Częstotliwość zjawisk ekstremalnych — liczba zdarzeń (fale upałów, susze, burze gradowe, przymrozki) w pięcioletnich okresach
Zmiana plonów — procent zmiany średnich plonów winogron w latach 2018-2023 względem lat 1990-2000
Ekspansja/kurczenie winnic — indeks zmiany powierzchni upraw (2000 = 100)

Analiza trendów czasowych — zestawienie wskaźników z ostatnich pięciu dekad w celu ukazania długoterminowych zmian
Analiza regionalna — porównanie południowych i północnych regionów winiarskich Europy
Analiza strategii adaptacyjnych — identyfikacja i kwantyfikacja działań podejmowanych przez producentów
Analiza zróżnicowania według wielkości gospodarstw — wpływ skali działalności na możliwości adaptacji

Dane klimatyczne są agregatami regionalnymi — mogą nie oddawać lokalnej zmienności mikroklimatu
Dane o strategiach adaptacyjnych pochodzą z badania ankietowego — możliwa jest stronniczość raportowania
Wpływ czynników nieekonomicznych (tradycja, kultura) trudny do zmierzenia ilościowo
Projekcje przyszłości oparte na modelach klimatycznych — obarczone niepewnością

Narzędzie	Zastosowanie
R (tidyverse, ggplot2)	Przetwarzanie danych i tworzenie wszystkich wizualizacji
Quarto	Integracja kodu, tekstu i wizualizacji w formacie publikacyjnym
showtext	Typografia (czcionka Source Sans Pro)
ggtext	Formatowanie tekstu w wykresach

Paleta kolorów:
- Czerwony (#C1292E) dla zmian negatywnych/problemów (wzrost temperatury, spadek plonów)
- Niebieski (#2E86AB) dla zmian pozytywnych/możliwości (wzrost plonów na północy)
- Pomarańczowy (#E8A025) dla procesów przejściowych
- Fioletowy (#6A4C93) dla danych neutralnych
Typ wykresów:
- Wykresy słupkowe poziome dla łatwości porównania nazw regionów
- Wykresy liniowe dla trendów czasowych
- Wykresy kolumnowe dla porównań kategorii
Przejrzystość: minimalistyczny design, ograniczenie linii siatki, bezpośrednie etykiety wartości

Osoba	Odpowiedzialność
Maria Kowalczyk	Koordynacja projektu, research źródeł klimatycznych, kontekst naukowy
Tomasz Nowicki	Pozyskanie i przetworzenie danych ekonomicznych i rolniczych
Katarzyna Lewandowska	Analiza danych w R, tworzenie wizualizacji, kodowanie w Quarto
Adam Kamiński	Wywiady z ekspertami, redakcja narracji, kontekst kulturowy

Wspólnie: Dyskusja nad narracją, wybór kluczowych danych do prezentacji, przygotowanie prezentacji końcowej.

Połączenie danych klimatycznych, ekonomicznych i społecznych
Wielowymiarowa perspektywa (temporal, spatial, social)
Wykorzystanie wyłącznie oficjalnych źródeł naukowych
Silna narracja łącząca dane ilościowe z kontekstem jakościowym (cytaty, historie)
Pokazanie zarówno problemów, jak i strategii radzenia sobie z nimi

Brak dostępu do szczegółowych danych finansowych indywidualnych gospodarstw
Ograniczona dostępność danych dla niektórych regionów (szczególnie nowych obszarów uprawy na północy)
Trudność w jednoznacznym przypisaniu zmian wyłącznie do czynnika klimatycznego (wiele czynników wpływa na plony)
Dane o strategiach adaptacyjnych pochodzą z badania ankietowego — możliwy efekt doboru próby

Reprezentacja: Unikaliśmy uproszczonych narracji „zwycięzcy vs przegrani” — pokazaliśmy złożoność sytuacji
Weryfikacja: Wszystkie dramatyczne stwierdzenia poparte konkretnymi danymi lub źródłami
Transparentność: Wyraźnie wskazaliśmy ograniczenia metodologiczne i niepewność projekcji
Szacunek dla tradycji: Przedstawiliśmy zmiany z szacunkiem dla wielowiekowych tradycji winiarskich
Unikanie alarmizmu: Przedstawiliśmy fakty bez zbędnego dramatyzowania, ale też bez bagatelizowania problemu