Odpowiedzi modelowe: Korekta kwestionariusza badawczego
Wprowadzenie do metodologii badań społecznych
Przykładowe odpowiedzi - Ćwiczenie korekta kwestionariuszy
Grupa 1: Satysfakcja z pracy
P1. Jak oceniasz atmosferę w miejscu pracy?
Błąd: Niespójne opcje odpowiedzi
- Kategorie nie są na tym samym wymiarze (dobra/zła to ocena, “nie do wytrzymania” to coś innego)
- Ostatnia opcja (“Pracuję samodzielnie…”) całkowicie zmienia pytanie - to nie jest odpowiedź na pytanie o atmosferę, tylko wyjaśnienie, dlaczego pytanie może nie mieć zastosowania
- Brak spójnej skali
Poprawiona wersja:
Jak oceniasz atmosferę w miejscu pracy?
☐ Bardzo dobra ☐ Raczej dobra ☐ Ani dobra, ani zła ☐ Raczej zła ☐ Bardzo zła ☐ Nie dotyczy - pracuję samodzielnie
P2. Jak oceniasz poziom wynagrodzenia w Twojej firmie?
To pytanie jest poprawnie sformułowane:
- Neutralny język bez wartościowania
- Zbilansowana skala Likerta
- Pozwala na pełen zakres odpowiedzi
- Nie sugeruje “prawidłowej” odpowiedzi
P3. Czy stres zawodowy wpływa na Twoje życie prywatne?
Błąd: Zły format odpowiedzi
- “Czasami” to częstotliwość, a nie odpowiedź tak/nie
- Mieszanie typów kategorii
- Kategorie nie są rozłączne
Poprawiona wersja:
Jak często stres zawodowy wpływa na Twoje życie prywatne?
☐ Nigdy ☐ Rzadko ☐ Czasami ☐ Często ☐ Bardzo często
P4. Jaki jest Twój poziom wykształcenia?
Błąd: Nakładające się kategorie
- “Studiuję obecnie” nakłada się na poziomy wykształcenia
- Ktoś studiujący może mieć już średnie, licencjat lub być na studiach magisterskich
- Osoba robiąca doktorat mogłaby zaznaczyć kilka kategorii
Poprawiona wersja:
Podzielić na dwa pytania:
Jakie jest Twoje najwyższe ukończone wykształcenie?
☐ Podstawowe ☐ Gimnazjalne ☐ Średnie ☐ Wyższe licencjackie/inżynierskie ☐ Wyższe magisterskie ☐ Doktorat
Czy obecnie się kształcisz?
☐ Tak, studia licencjackie/inżynierskie ☐ Tak, studia magisterskie ☐ Tak, studia doktoranckie ☐ Tak, studia podyplomowe ☐ Tak, inne: __________ ☐ Nie
P5. Czy w ciągu ostatnich 12 miesięcy doświadczyłeś/aś lub byłeś/aś świadkiem systematycznego nękania lub poniżania któregokolwiek pracownika przez przełożonego lub współpracownika?
To pytanie jest poprawnie sformułowane:
- Unika żargonu (wyjaśnia zachowanie zamiast używać terminu “mobbing”)
- Precyzyjny przedział czasowy (ostatnie 12 miesięcy)
- Wyczerpujące opcje odpowiedzi
- Rozróżnia doświadczenie osobiste od bycia świadkiem
- Opcja dla osób niezdecydowanych
Uwaga: W pełnym kwestionariuszu powinno być osobne pytanie o dyskryminację.
P6. Czy masz przyjaciół w pracy?
Błąd: Niewyczerpujące opcje
- Co z osobami mającymi 2-4 przyjaciół?
- Opcja “Nie” zawiera dodatkowe założenie (wolę mieć przyjaciół poza pracą)
- Brak prostej odpowiedzi “Nie, nie mam przyjaciół w pracy”
Poprawiona wersja:
Ilu bliskich przyjaciół masz wśród współpracowników?
☐ Żadnego ☐ 1 osobę ☐ 2-3 osoby ☐ 4-5 osób ☐ Więcej niż 5 osób
P7. Jak często wykorzystujesz benefity pracownicze?
Błąd: Założenie o dostępności benefitów
- Pytanie zakłada, że respondent ma dostęp do benefitów
- Brak opcji “nie mam dostępu do benefitów”
- Niewyczerpujące kategorie
Poprawiona wersja:
Czy Twoja firma oferuje benefity pracownicze (np. karta sportowa, prywatna opieka medyczna, dofinansowanie)?
☐ Tak → przejdź do P7a ☐ Nie → przejdź do P8
P7a. Jak często korzystasz z oferowanych benefitów?
☐ Regularnie (co najmniej raz w tygodniu) ☐ Często (kilka razy w miesiącu) ☐ Od czasu do czasu (raz w miesiącu lub rzadziej) ☐ Rzadko (kilka razy w roku) ☐ Nigdy
P8. Oceń swoje zadowolenie z następujących aspektów pracy
Błąd: Niespójna skala w tabeli
- Skala nie jest uporządkowana logicznie (wysoki, niski, średni, bardzo niski)
- Brak konsekwencji w poziomach
- Brak poziomu “bardzo wysoki”
- Niejasne, czy “wysoki” oznacza pozytywne czy negatywne zadowolenie
Poprawiona wersja:
Oceń swoje zadowolenie z następujących aspektów pracy:
| Aspekt | Bardzo zadowolony/a | Raczej zadowolony/a | Ani zadowolony/a, ani nie | Raczej niezadowolony/a | Bardzo niezadowolony/a |
|---|---|---|---|---|---|
| Wynagrodzenie | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| Relacje ze współpracownikami | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| Możliwości rozwoju | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
P9. Jak długo pracujesz w obecnej firmie?
To pytanie jest poprawnie sformułowane:
- Przedziały nie nakładają się (1-2, 3-5, 6-10)
- Każdy respondent może jednoznacznie przypisać się do jednej kategorii
- Wyczerpujące opcje od “krócej niż rok” do “powyżej 10 lat”
- Logiczny układ od najkrótszego do najdłuższego stażu
P10. Czy korzystasz z home office?
Błąd: Niespójne opcje
- “Rzadko” to częstotliwość, podczas gdy pozostałe opcje to tryb pracy
- Mieszanie kategorii
Poprawiona wersja:
Jaki jest Twój tryb pracy?
☐ Wyłącznie zdalnie (home office) ☐ Głównie zdalnie (powyżej 50% czasu) ☐ Hybrydowo (mniej więcej po połowie) ☐ Głównie stacjonarnie (powyżej 50% czasu w biurze) ☐ Wyłącznie stacjonarnie
Grupa 2: Poglądy polityczne
P1. Jak bardzo interesujesz się polityką?
Błąd: Niespójne opcje odpowiedzi
- “Zupełnie mnie to nie obchodzi” i “Nie mam czasu na politykę” to różne wymiary
- Pierwsza odnosi się do zainteresowania, druga do czasu/możliwości
- Kategorie nie są rozłączne (ktoś może się nie interesować I nie mieć czasu)
Poprawiona wersja:
Jak bardzo interesujesz się polityką?
☐ Bardzo się interesuję ☐ Raczej się interesuję ☐ Ani się interesuję, ani nie ☐ Raczej się nie interesuję ☐ Zupełnie się nie interesuję
P2. Jak oceniasz obecną politykę migracyjną rządu?
To pytanie jest poprawnie sformułowane:
- Neutralny język bez wartościowania
- Zbilansowana skala pozwalająca na pełen zakres opinii
- Opcja “Nie mam zdania” dla osób bez wyrobionej opinii
- Nie sugeruje “prawidłowej” odpowiedzi
P3. Jak oceniasz sytuację gospodarczą w Polsce?
Błąd: Niespójna skala
- Skala nie jest zrównoważona (dobra, zła, katastrofalna)
- “Katastrofalna” to skrajność bez odpowiednika po pozytywnej stronie
- Brak poziomów pośrednich
Poprawiona wersja:
Jak oceniasz obecną sytuację gospodarczą w Polsce?
☐ Bardzo dobra ☐ Raczej dobra ☐ Ani dobra, ani zła ☐ Raczej zła ☐ Bardzo zła ☐ Trudno powiedzieć
P4. Czy uważasz, że media głównego nurtu (mainstream media) manipulują informacjami?
Błąd: Zły format + generalizacja
- “Niektóre tak, niektóre nie” to oczywista odpowiedź, ale nie pasuje do formatu tak/nie
- Pytanie generalizuje wszystkie “media głównego nurtu”
- Żargon (“mainstream media”)
Poprawiona wersja:
Jak często Twoim zdaniem media głównego nurtu (np. główne stacje telewizyjne, duże portale informacyjne) przedstawiają informacje w sposób stronniczy lub manipulują faktami?
☐ Zawsze lub prawie zawsze ☐ Często ☐ Czasami ☐ Rzadko ☐ Nigdy lub prawie nigdy ☐ Trudno powiedzieć
P5. Skąd czerpiesz informacje o polityce?
To pytanie jest poprawnie sformułowane:
- Precyzyjne kategorie rozdzielające różne źródła internetowe
- “Portale informacyjne w internecie” i “Media społecznościowe” jako osobne opcje
- Wyczerpujące kategorie pokrywające główne źródła informacji
- Opcja “Inne” dla rzadszych źródeł
- Instrukcja “zaznacz wszystkie pasujące” jest jasna
P6. Jak często uczestniczysz w wyborach?
Błąd: Niespójne kategorie
- “Tylko w wyborach prezydenckich” to rodzaj wyborów, nie częstotliwość
- Mieszanie dwóch wymiarów
Poprawiona wersja:
Jak często bierzesz udział w wyborach?
☐ Zawsze lub prawie zawsze ☐ Często ☐ Czasami ☐ Rzadko ☐ Nigdy lub prawie nigdy
W jakich typach wyborów zazwyczaj głosujesz? (zaznacz wszystkie pasujące)
☐ Prezydenckie ☐ Parlamentarne (sejm i senat) ☐ Samorządowe ☐ Europejskie ☐ Referenda
P7. Oceń swoje poparcie dla następujących działań rządu
Błąd: Zbyt uproszczona skala
- Skala binarna (popieram/nie popieram) nie oddaje niuansów
- Brak możliwości wyrażenia braku zdania
- Zbyt ogólne kategorie (“polityka społeczna” to bardzo szeroki obszar)
Poprawiona wersja:
Oceń swoje poparcie dla następujących obszarów działania obecnego rządu:
| Obszar | Zdecydowanie popieram | Raczej popieram | Ani popieram, ani nie | Raczej nie popieram | Zdecydowanie nie popieram | Brak zdania |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Polityka społeczna | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| Polityka zagraniczna | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| Polityka gospodarcza | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
P8. Na którą partię głosowałeś/aś w ostatnich wyborach parlamentarnych?
Błąd: Niewyczerpująca lista + wrażliwe pytanie
- Brak kategorii dla innych partii, które wystartowały w wyborach
- Bardzo wrażliwe pytanie bez zapewnienia o anonimowości
- Brak opcji “Wolę nie odpowiadać”
Poprawiona wersja:
Czy w ostatnich wyborach parlamentarnych oddałeś/aś głos?
☐ Tak ☐ Nie ☐ Nie pamiętam ☐ Wolę nie odpowiadać
Jeśli tak: Na którą partię/komitet wyborczy? (odpowiedź jest całkowicie anonimowa)
☐ Prawo i Sprawiedliwość (PiS) ☐ Platforma Obywatelska (PO) ☐ Lewica ☐ Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL) ☐ Konfederacja ☐ Trzecia Droga ☐ Inna partia/komitet ☐ Nie pamiętam ☐ Wolę nie odpowiadać
P9. Czy popierasz zwiększenie wydatków na obronność?
To pytanie jest poprawnie sformułowane:
- Dotyczy tylko jednego tematu (obronność)
- Zbilansowana skala Likerta
- Opcja “Nie mam zdania” dla osób bez wyrobionej opinii
- Respondent może jednoznacznie odpowiedzieć
Uwaga: W pełnym kwestionariuszu powinno być osobne pytanie o wydatki na politykę zagraniczną.
P10. W jakiej grupie wiekowej się znajdujesz?
Błąd: Nakładające się przedziały
- Przedziały nakładają się (25, 35, 50, 65 powtarzają się)
- Osoba w wieku 25, 35, 50 lub 65 lat nie wie, którą kategorię wybrać
Poprawiona wersja:
Ile masz lat?
☐ 18-24 lata ☐ 25-34 lata ☐ 35-49 lat ☐ 50-64 lata ☐ 65 lat i więcej
Grupa 3: Satysfakcja z życia
P1. Jak oceniasz swoje ogólne zadowolenie z życia?
Błąd: Niespójne opcje
- “Czuję się nieszczęśliwy/a” i “Nie mam powodów do narzekań” nie są na tej samej skali co wysoki/niski
- Ostatnia opcja to subiektywna ocena przyczyn, nie poziom zadowolenia
- Brak spójności
Poprawiona wersja:
Jak oceniasz swoje ogólne zadowolenie z życia?
☐ Bardzo zadowolony/a ☐ Raczej zadowolony/a ☐ Ani zadowolony/a, ani niezadowolony/a ☐ Raczej niezadowolony/a ☐ Bardzo niezadowolony/a
P2. Jak często w ciągu ostatnich 2 tygodni odczuwałeś/aś przygnębienie, smutek lub beznadziejność?
To pytanie jest poprawnie sformułowane:
- Dotyczy tylko jednego wymiaru (objawy depresyjne)
- Precyzyjny przedział czasowy (ostatnie 2 tygodnie)
- Skala częstotliwości zamiast binarnej tak/nie
- Opcja “Wolę nie odpowiadać” dla wrażliwego tematu
- Opisuje konkretne objawy zamiast używać terminu medycznego “depresja”
Uwaga: W pełnym kwestionariuszu powinno być osobne pytanie o objawy lękowe.
P3. Czy czujesz, że Twoje życie ma sens?
Błąd: Zły format odpowiedzi
- “Czasami” nie pasuje do formatu tak/nie
- Poczucie sensu życia to zmienna cecha, więc “czasami” jest logiczną odpowiedzią
- Mieszanie formatów
Poprawiona wersja:
Jak często czujesz, że Twoje życie ma sens i cel?
☐ Zawsze lub prawie zawsze ☐ Często ☐ Czasami ☐ Rzadko ☐ Nigdy lub prawie nigdy
P4. Jaki jest Twój stan cywilny?
Błąd: Nakładające się kategorie
- “W związku” nakłada się na “Żonaty/Zamężna”
- Ktoś żonaty/zamężny jest również “w związku”
- Brak precyzji co do “w związku” (partnerstwo? narzeczeni?)
Poprawiona wersja:
Jaki jest Twój stan cywilny?
☐ Kawaler/Panna, nie jestem w stałym związku ☐ Kawaler/Panna, jestem w stałym związku (partner/partnerka) ☐ Żonaty/Zamężna ☐ W separacji ☐ Rozwiedziony/a, nie jestem w nowym związku ☐ Rozwiedziony/a, jestem w nowym związku ☐ Wdowiec/Wdowa
P5. Czy uważasz, że ludzie, którzy narzekają na swoje życie, po prostu nie potrafią docenić tego, co mają?
Błąd: Pytanie obciążone wartościująco
- Sugeruje, że narzekanie wynika z niewdzięczności
- Brak neutralności
- Może wywołać reakcję obronną u respondentów
Poprawiona wersja:
W jakim stopniu zgadzasz się z poniższym stwierdzeniem: “Poziom zadowolenia z życia zależy głównie od tego, jak bardzo cenimy to, co mamy”
☐ Zdecydowanie się zgadzam ☐ Raczej się zgadzam ☐ Ani się zgadzam, ani nie zgadzam ☐ Raczej się nie zgadzam ☐ Zdecydowanie się nie zgadzam
P6. Jak często uprawiasz aktywność fizyczną przez co najmniej 30 minut (np. sport, bieganie, szybki spacer)?
To pytanie jest poprawnie sformułowane:
- Precyzyjnie określa, co liczy się jako aktywność (co najmniej 30 minut)
- Podaje przykłady dla jasności
- Wyczerpująca skala częstotliwości
- Kategorię nie nakładają się
- Możliwość jednoznacznej odpowiedzi
P7. Oceń swoje zadowolenie z różnych aspektów życia
Błąd: Niespójna i nielogiczna skala
- Skala nie jest uporządkowana logicznie (zadowolony, niezadowolony, bardzo zadowolony)
- Brak poziomu “bardzo niezadowolony”
- Niezbilansowana skala
Poprawiona wersja:
Oceń swoje zadowolenie z różnych aspektów życia:
| Aspekt życia | Bardzo zadowolony/a | Raczej zadowolony/a | Ani zadowolony/a, ani nie | Raczej niezadowolony/a | Bardzo niezadowolony/a |
|---|---|---|---|---|---|
| Zdrowie | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| Finanse | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| Relacje społeczne | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
P8. Ile godzin dziennie śpisz?
Błąd: Brak precyzji
- Nie wiadomo, czy pytamy o średnią, dni powszednie czy weekend
- Czas snu może się znacznie różnić w zależności od dnia tygodnia
Poprawiona wersja:
Ile godzin średnio śpisz w nocy w dni powszednie?
☐ Mniej niż 5 godzin ☐ 5-6 godzin ☐ 7-8 godzin ☐ 9 godzin lub więcej
Ile godzin średnio śpisz w nocy w weekendy?
☐ Mniej niż 5 godzin ☐ 5-6 godzin ☐ 7-8 godzin ☐ 9 godzin lub więcej
P9. Czy regularnie praktykujesz techniki relaksacyjne lub medytacyjne (np. medytacja, joga)?
To pytanie jest poprawnie sformułowane:
- Używa zrozumiałego języka zamiast żargonu
- Podaje konkretne przykłady (medytacja, joga)
- Skala częstotliwości zamiast binarnej tak/nie
- Uwzględnia osoby, które praktykowały w przeszłości
- Wyczerpujące opcje odpowiedzi
P10. Czy masz dzieci?
Błąd: Niewyczerpujące opcje
- Brak opcji “Nie mam dzieci” bez określenia planów
- Nakładające się kategorie planowania
- Wymusza deklarację planów
Poprawiona wersja:
Czy masz dzieci?
☐ Tak, jedno dziecko ☐ Tak, dwoje dzieci ☐ Tak, troje dzieci ☐ Tak, czworo lub więcej dzieci ☐ Nie
Grupa 4: Zachowania ekonomiczne i preferencje wydatkowe
P1. Jak oceniasz swoją sytuację finansową?
Błąd: Niespójna skala
- “Beznadziejna” to skrajność bez odpowiednika po pozytywnej stronie
- “Nie mam długów” to inny wymiar niż ocena sytuacji (ktoś może nie mieć długów i mieć złą sytuację)
- Kategorie nie są na tym samym wymiarze
Poprawiona wersja:
Jak oceniasz swoją obecną sytuację finansową?
☐ Bardzo dobra ☐ Raczej dobra ☐ Ani dobra, ani zła ☐ Raczej zła ☐ Bardzo zła
P2. Ile miesięcznie wydajesz na jedzenie, odzież i rozrywkę?
Błąd: Pytanie potrójne
- Trzy różne kategorie wydatków w jednym pytaniu
- Niemożliwe do sensownej odpowiedzi (ktoś może dużo wydawać na jedzenie, a mało na odzież)
- Nie da się zsumować tych kategori w sensowny sposób
Poprawiona wersja:
Podzielić na trzy pytania:
Ile średnio miesięcznie wydajesz na żywność (zakupy spożywcze i jedzenie poza domem)?
☐ Do 500 zł ☐ 501-1000 zł ☐ 1001-1500 zł ☐ 1501-2000 zł ☐ Powyżej 2000 zł
Ile średnio miesięcznie wydajesz na odzież i obuwie?
☐ Do 200 zł ☐ 201-500 zł ☐ 501-1000 zł ☐ Powyżej 1000 zł
Ile średnio miesięcznie wydajesz na rozrywkę (kino, koncerty, restauracje, hobby)?
☐ Do 200 zł ☐ 201-500 zł ☐ 501-1000 zł ☐ Powyżej 1000 zł
P3. W jakim stopniu zgadzasz się z następującym stwierdzeniem: “Każdy powinien regularnie oszczędzać część swoich dochodów”
To pytanie jest poprawnie sformułowane:
- Neutralna forma stwierdzenia bez wartościowania osób
- Zbilansowana skala Likerta
- Pozwala na pełen zakres opinii
- Nie sugeruje “prawidłowej” odpowiedzi
- Respondent może się nie zgodzić bez poczucia oceniania
P4. Czy robisz zakupy online?
Błąd: Zły format
- “Sporadycznie” to częstotliwość, a nie odpowiedź tak/nie
- Mieszanie kategorii
Poprawiona wersja:
Jak często robisz zakupy online?
☐ Kilka razy w tygodniu lub częściej ☐ Raz w tygodniu ☐ Kilka razy w miesiącu ☐ Raz w miesiącu ☐ Rzadziej niż raz w miesiącu ☐ Nigdy
P5. Jak często korzystasz z usług e-commerce oraz platform C2C i B2C?
Błąd: Żargon techniczny + pytanie podwójne
- Terminy “e-commerce”, “C2C”, “B2C” to żargon niezrozumiały dla wielu
- E-commerce i platformy C2C/B2C to w dużej mierze to samo
- Zbyt techniczne
Poprawiona wersja:
Jak często kupujesz produkty lub usługi przez internet (sklepy internetowe, Allegro, OLX, itp.)?
☐ Kilka razy w tygodniu lub częściej ☐ Raz w tygodniu ☐ Kilka razy w miesiącu ☐ Raz w miesiącu ☐ Rzadziej niż raz w miesiącu ☐ Nigdy
P6. Jaki procent swoich miesięcznych dochodów netto średnio odkładasz (oszczędności, inwestycje)?
To pytanie jest poprawnie sformułowane:
- Przedziały nie nakładają się (1-5%, 6-10%, 11-20%, itp.)
- Precyzuje, że chodzi o dochody netto
- Wyjaśnia, co liczy się jako odkładanie (oszczędności, inwestycje)
- Wyczerpujące kategorie od 0% do powyżej 30%
- Każdy respondent może jednoznacznie przypisać się do jednej kategorii
P7. Oceń swoje wydatki w następujących kategoriach
Błąd: Niespójna i nielogiczna skala + niejasne znaczenie
- Skala nie jest logicznie uporządkowana (wysokie, niskie, umiarkowane)
- Nie wiadomo, czy “wysokie” to dobrze czy źle
- Lepiej pytać o udział w budżecie lub ocenę względną
Poprawiona wersja:
Jak oceniasz poziom swoich wydatków w następujących kategoriach w stosunku do Twoich możliwości finansowych?
| Kategoria | Zdecydowanie za wysoki | Raczej za wysoki | Odpowiedni | Raczej za niski | Zdecydowanie za niski |
|---|---|---|---|---|---|
| Żywność | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| Transport | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| Rozrywka | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
Alternatywna wersja:
Jaki procent miesięcznego budżetu przeznaczasz na następujące kategorie?
| Kategoria | Do 10% | 11-20% | 21-30% | 31-40% | Powyżej 40% |
|---|---|---|---|---|---|
| Żywność | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| Transport | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
| Rozrywka | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ | ☐ |
P8. Jakie jest Twoje miesięczne wynagrodzenie netto?
Błąd: Wrażliwe pytanie bez kontekstu + nieprecyzyjne
- Bardzo wrażliwe pytanie bez wyjaśnienia i opcji odmowy
- Nie wiadomo, czy chodzi o wynagrodzenie z jednej pracy, czy wszystkie dochody
- Brak opcji dla osób bez dochodów z pracy
Poprawiona wersja:
Poniższe pytanie jest opcjonalne i służy wyłącznie do celów statystycznych. Odpowiedzi są całkowicie anonimowe.
Jakie są Twoje łączne miesięczne dochody netto (po odliczeniu podatków)?
☐ Do 2000 zł ☐ 2001-3000 zł ☐ 3001-5000 zł ☐ 5001-7000 zł ☐ 7001-10000 zł ☐ 10001-15000 zł ☐ Powyżej 15000 zł ☐ Nie mam stałych dochodów ☐ Wolę nie odpowiadać
P9. Czy obecnie korzystasz z kredytów lub pożyczek? (zaznacz wszystkie pasujące)
To pytanie jest poprawnie sformułowane:
- Wyraźna instrukcja “zaznacz wszystkie pasujące” - format wielokrotnego wyboru
- Precyzuje przedział czasowy (“obecnie”)
- Wyczerpujące kategorie różnych typów kredytów
- Zawiera opcję “nie mam żadnych” dla osób bez kredytów
- Możliwość zaznaczenia wielu opcji dla osób z różnymi kredytami
P10. Jaki jest Twój wiek?
Błąd: Nakładające się przedziały
- Przedziały nakładają się (25, 40, 60)
- Osoba w wieku 25, 40 lub 60 lat nie wie, którą kategorię wybrać
Poprawiona wersja:
Ile masz lat?
☐ 18-24 lata ☐ 25-39 lat ☐ 40-59 lat ☐ 60 lat i więcej
Podsumowanie najczęstszych błędów
1. Niespójne opcje odpowiedzi
- Kategorie na różnych wymiarach w tym samym pytaniu
- Mieszanie skal ocen z opisami przyczyn lub kontekstu
2. Nakładające się kategorie
- Przedziały wiekowe, czasowe czy procentowe, które się pokrywają
- Kategorie, które nie są wzajemnie rozłączne
3. Pytania sugerujące
- Użycie obciążonych, wartościujących terminów
- Sugerowanie “prawidłowej” odpowiedzi
4. Żargon techniczny
- Używanie terminów fachowych niezrozumiałych dla respondentów
- Brak definicji skomplikowanych pojęć
5. Zły format odpowiedzi
- Dodawanie opcji częstotliwościowych do pytań tak/nie
- Niespójne skale w pytaniach tabelarycznych
6. Niewyczerpujące opcje
- Brak odpowiedzi pasujących do wszystkich respondentów
- Wymuszanie wyborów, gdy żadna opcja nie pasuje
7. Pytania podwójne lub potrójne
- Zadawanie kilku pytań jednocześnie
- Niemożność udzielenia jednoznacznej odpowiedzi
8. Wrażliwe pytania bez odpowiedniego kontekstu
- Brak zapewnienia o anonimowości
- Brak opcji “wolę nie odpowiadać”
9. Nielogiczne lub niezbalansowane skale
- Skale nie uporządkowane logicznie
- Brak symetrii (np. “bardzo dobra” bez “bardzo zła”)
10. Założenia w pytaniach
- Pytania zakładające coś, co może nie dotyczyć respondenta
- Brak opcji filtrujących przed pytaniami szczegółowymi