Ćwiczenie 2: Projektowanie pytań kwestionariuszowych

Wprowadzenie do metodologii badań społecznych

Autor
Afiliacja

Ben Stanley

Wydział Nauk Społecznych, Uniwersytet SWPS

Opublikowano

1 września 2026

Grupa 1

Instrukcje

Ćwiczenie: Projektowanie pytań kwestionariuszowych

Wasz zespół otrzymał zadanie badawcze. Waszym zadaniem jest:

  1. Przeczytać uważnie scenariusz przypisany do waszej grupy
  2. Zaprojektować dziesięć pytań kwestionariuszowych, które pozwolą odpowiedzieć na postawiony problem badawczy
  3. Dla każdego pytania określić:
    • Dokładne sformułowanie pytania
    • Typ pytania (zamknięte jednokrotnego/wielokrotnego wyboru, otwarte, półotwarte, skalowe Likerta, skalowe numeryczne, dyferencjał semantyczny, tabelaryczne/macierzowe, filtrujące)
    • Opcje odpowiedzi (jeśli dotyczy)
  4. Wykorzystać różne typy pytań - nie tylko zamknięte jednokrotnego wyboru!
  5. Przedstawić swoje pytania pozostałym grupom (5 minut)

Czas pracy: 45 minut

Wasz scenariusz badawczy: Korzystanie z mediów społecznościowych

Kontekst: Jesteście zespołem badawczym na uniwersytecie. Otrzymaliście grant na zbadanie wzorców korzystania z mediów społecznościowych wśród studentów oraz ich wpływu na samopoczucie psychiczne i relacje społeczne. W ostatnich latach pojawiło się wiele obaw dotyczących negatywnego wpływu mediów społecznościowych na zdrowie psychiczne młodych ludzi, ale dowody naukowe są niejednoznaczne. Niektóre badania wskazują na związek między intensywnym korzystaniem z social mediów a objawami depresji i lęku, inne sugerują, że media społecznościowe mogą wspierać budowanie więzi społecznych i poczucie przynależności.

Cel badania: Zrozumieć jak intensywnie studenci korzystają z różnych platform społecznościowych, w jakich celach (utrzymywanie kontaktów, rozrywka, informacja, autoprezentacja), oraz jakie dostrzegają konsekwencje tego dla swojego życia - zarówno pozytywne (np. łatwiejszy kontakt z przyjaciółmi, dostęp do informacji), jak i negatywne (np. porównywanie się z innymi, prokrastynacja, problemy ze snem).

Populacja docelowa: Studenci w wieku 18-30 lat

Metoda: Ankieta online (CAWI)

  • wymaga dostępu do internetu
  • ryzyko błędu samoselekcji,
  • niższe wskaźniki odpowiedzi,
  • brak ankietera do wyjaśnień,
  • możliwe wykluczenie cyfrowe

Wyzwania metodologiczne:

  • Jak mierzyć intensywność korzystania w sposób wiarygodny (czy respondenci pamiętają)?
  • Jak pytać o wpływ na samopoczucie bez sugerowania negatywnych skutków?
  • Jak badać wrażliwe tematy (np. porównania społeczne, poczucie niższości)?
  • Jak uwzględnić różne platformy, które mogą mieć różny wpływ?

Wasze pytania:

Zaprojektujcie dziesięć pytań. Użyjcie różnych typów pytań: zamkniętych (jedno- i wielokrotnego wyboru), otwartych, półotwartych, skalowych (Likerta, numerycznych), dyferencjału semantycznego, tabelarycznych/macierzowych, filtrujących.

Grupa 2

Instrukcje

Ćwiczenie: Projektowanie pytań kwestionariuszowych

Wasz zespół otrzymał zadanie badawcze. Waszym zadaniem jest:

  1. Przeczytać uważnie scenariusz przypisany do waszej grupy
  2. Zaprojektować dziesięć pytań kwestionariuszowych, które pozwolą odpowiedzieć na postawiony problem badawczy
  3. Dla każdego pytania określić:
    • Dokładne sformułowanie pytania
    • Typ pytania (zamknięte jednokrotnego/wielokrotnego wyboru, otwarte, półotwarte, skalowe Likerta, skalowe numeryczne, dyferencjał semantyczny, tabelaryczne/macierzowe, filtrujące)
    • Opcje odpowiedzi (jeśli dotyczy)
  4. Wykorzystać różne typy pytań - nie tylko zamknięte jednokrotnego wyboru!
  5. Przedstawić swoje pytania pozostałym grupom (5 minut)

Czas pracy: 45 minut

Wasz scenariusz badawczy: Postawy wobec zmian klimatu

Kontekst: Pracujecie dla organizacji pozarządowej zajmującej się edukacją ekologiczną. Organizacja planuje kampanię informacyjną na temat zmian klimatu i chce ją dostosować do faktycznych postaw i wiedzy mieszkańców Polski. Dotychczasowe badania pokazują, że Polacy różnią się znacząco w swoich przekonaniach na temat przyczyn zmian klimatu (czy są spowodowane działalnością człowieka, czy naturalnymi cyklami), a także w gotowości do podejmowania działań prośrodowiskowych. Niektóre działania (np. segregacja odpadów) są powszechnie akceptowane, inne (np. ograniczenie podróży lotniczych, rezygnacja z mięsa) budzą znacznie większy opór.

Cel badania: Zmierzyć poziom świadomości problemu zmian klimatu, przekonania o ich przyczynach i konsekwencjach, oraz gotowość do podejmowania różnych działań prośrodowiskowych - zarówno tych niskokosztowych (segregacja, oszczędzanie energii), jak i wymagających większych poświęceń (zmiana diety, rezygnacja z samochodu). Badanie ma też zidentyfikować bariery dla działań prośrodowiskowych: czy to brak wiedzy, brak możliwości, czy przekonanie o nieskuteczności indywidualnych działań.

Populacja docelowa: Dorośli mieszkańcy Polski (18+)

Metoda: Ankieta online (CAWI) lub wywiad telefoniczny (CATI)

  • CAWI:
    • ryzyko samoselekcji,
    • wykluczenie cyfrowe;
  • CATI:
    • brak materiałów wizualnych,
    • spadek użycia telefonów stacjonarnych,
    • ograniczona złożoność pytań

Wyzwania metodologiczne:

  • Jak mierzyć przekonania bez pytań sugerujących “właściwą” odpowiedź?
  • Jak pytać o gotowość do działań, które mogą być kosztowne lub niewygodne?
  • Jak unikać społecznie pożądanych odpowiedzi (deklarowanie proekologicznych postaw, których się nie realizuje)?
  • Jak uwzględnić różne źródła informacji o klimacie i ich wiarygodność?

Wasze pytania:

Zaprojektujcie dziesięć pytań. Użyjcie różnych typów pytań: zamkniętych (jedno- i wielokrotnego wyboru), otwartych, półotwartych, skalowych (Likerta, numerycznych), dyferencjału semantycznego, tabelarycznych/macierzowych, filtrujących.

Grupa 3

Instrukcje

Ćwiczenie: Projektowanie pytań kwestionariuszowych

Wasz zespół otrzymał zadanie badawcze. Waszym zadaniem jest:

  1. Przeczytać uważnie scenariusz przypisany do waszej grupy
  2. Zaprojektować dziesięć pytań kwestionariuszowych, które pozwolą odpowiedzieć na postawiony problem badawczy
  3. Dla każdego pytania określić:
    • Dokładne sformułowanie pytania
    • Typ pytania (zamknięte jednokrotnego/wielokrotnego wyboru, otwarte, półotwarte, skalowe Likerta, skalowe numeryczne, dyferencjał semantyczny, tabelaryczne/macierzowe, filtrujące)
    • Opcje odpowiedzi (jeśli dotyczy)
  4. Wykorzystać różne typy pytań - nie tylko zamknięte jednokrotnego wyboru!
  5. Przedstawić swoje pytania pozostałym grupom (5 minut)

Czas pracy: 45 minut

Wasz scenariusz badawczy: Zaufanie do instytucji publicznych

Kontekst: Pracujecie dla think tanku zajmującego się jakością demokracji w Polsce. W ostatnich latach obserwuje się spadek zaufania do wielu instytucji publicznych w wielu krajach demokratycznych, co może mieć poważne konsekwencje dla funkcjonowania demokracji i gotowości obywateli do przestrzegania prawa czy płacenia podatków. Jednocześnie zaufanie do różnych instytucji (rząd, parlament, sądy, policja, wojsko, media, Unia Europejska) może się znacząco różnić - niektóre instytucje cieszą się większym zaufaniem niż inne. Ważne jest też zrozumienie, co wpływa na zaufanie: czy to osobiste doświadczenia z daną instytucją, przekazy medialne, czy ogólne nastawienie do władzy.

Cel badania: Zmierzyć poziom zaufania obywateli do różnych instytucji publicznych (rząd, parlament, prezydent, sądy, prokuratura, policja, wojsko, służba zdrowia, szkoły, media publiczne, media prywatne, Unia Europejska) oraz zidentyfikować czynniki wpływające na to zaufanie. Badanie ma też sprawdzić, czy zaufanie przekłada się na konkretne zachowania (np. udział w wyborach, przestrzeganie prawa, gotowość do płacenia podatków).

Populacja docelowa: Dorośli mieszkańcy Polski (18+)

Metoda: Wywiad bezpośredni (CAPI) lub telefoniczny (CATI)

  • CAPI: wysokie koszty ankieterów,
    • możliwy efekt ankietera,
    • intensywne szkolenia
  • CATI: brak materiałów wizualnych,
    • ograniczona złożoność pytań,
    • zmęczenie respondenta

Wyzwania metodologiczne:

  • Jak mierzyć zaufanie w sposób porównywalny dla różnych instytucji?
  • Jak pytać o przyczyny braku zaufania bez sugerowania odpowiedzi?
  • Jak unikać wpływu bieżących wydarzeń politycznych na odpowiedzi?
  • Jak odróżnić zaufanie do instytucji jako takiej od oceny konkretnych osób ją reprezentujących?

Wasze pytania:

Zaprojektujcie dziesięć pytań. Użyjcie różnych typów pytań: zamkniętych (jedno- i wielokrotnego wyboru), otwartych, półotwartych, skalowych (Likerta, numerycznych), dyferencjału semantycznego, tabelarycznych/macierzowych, filtrujących.

Grupa 4

Instrukcje

Ćwiczenie: Projektowanie pytań kwestionariuszowych

Wasz zespół otrzymał zadanie badawcze. Waszym zadaniem jest:

  1. Przeczytać uważnie scenariusz przypisany do waszej grupy
  2. Zaprojektować dziesięć pytań kwestionariuszowych, które pozwolą odpowiedzieć na postawiony problem badawczy
  3. Dla każdego pytania określić:
    • Dokładne sformułowanie pytania
    • Typ pytania (zamknięte jednokrotnego/wielokrotnego wyboru, otwarte, półotwarte, skalowe Likerta, skalowe numeryczne, dyferencjał semantyczny, tabelaryczne/macierzowe, filtrujące)
    • Opcje odpowiedzi (jeśli dotyczy)
  4. Wykorzystać różne typy pytań - nie tylko zamknięte jednokrotnego wyboru!
  5. Przedstawić swoje pytania pozostałym grupom (5 minut)

Czas pracy: 45 minut

Wasz scenariusz badawczy: Motywacje do wolontariatu

Kontekst: Pracujecie dla ogólnopolskiej organizacji koordynującej wolontariat. Organizacja chce lepiej zrozumieć, dlaczego niektórzy ludzie angażują się w działalność wolontariacką, a inni nie, oraz co mogłoby zwiększyć zaangażowanie wolontariackie w społeczeństwie. Wolontariat może przybierać różne formy: od jednorazowych akcji (np. WOŚP, sprzątanie świata) przez regularne wsparcie organizacji charytatywnych, po nieformalne pomaganie sąsiadom czy znajomym. Motywacje do wolontariatu są różnorodne: altruistyczne (chęć pomocy innym), społeczne (poznawanie ludzi, budowanie relacji), rozwojowe (zdobywanie umiejętności, doświadczenia zawodowego), czy nawet egoistyczne (budowanie CV, lepsze samopoczucie).

Cel badania: Zidentyfikować motywacje do podejmowania wolontariatu wśród osób już zaangażowanych, bariery w podejmowaniu działań wolontariackich wśród osób niezaangażowanych, oraz preferencje dotyczące form zaangażowania (jednorazowe vs regularne, online vs stacjonarne, z konkretnym beneficjentem vs anonimowe). Badanie ma też sprawdzić, jakie zachęty mogłyby skłonić więcej osób do wolontariatu: uznanie społeczne, certyfikaty, ulgi podatkowe, czy elastyczność czasowa.

Populacja docelowa: Dorośli mieszkańcy Polski (18+)

Metoda: Ankieta online (CAWI)

  • niski koszt,
  • szybkie zbieranie danych,
  • automatyczna walidacja, ale ryzyko samoselekcji,
  • wykluczenie cyfrowe,
  • niższe wskaźniki odpowiedzi,
  • brak ankietera do wyjaśnień

Wyzwania metodologiczne:

  • Jak pytać osoby, które nigdy nie były wolontariuszami, o ich motywacje i bariery?
  • Jak mierzyć motywacje bez sugerowania “właściwych” odpowiedzi?
  • Jak odróżnić rzeczywiste bariery od wymówek?
  • Jak uwzględnić zarówno formalny wolontariat (w organizacjach) jak i nieformalną pomoc?

Wasze pytania:

Zaprojektujcie dziesięć pytań. Użyjcie różnych typów pytań: zamkniętych (jedno- i wielokrotnego wyboru), otwartych, półotwartych, skalowych (Likerta, numerycznych), dyferencjału semantycznego, tabelarycznych/macierzowych, filtrujących.