Wyzwania życia publicznego: uprzedzenia

Dzisiejsze tematy

• Teoria tożsamości społecznej
• Teoria względnej deprywacji
• Realistyczna teoria konfliktu
• Zintegrowana teoria zagrożenia

Teoria tożsamości społecznej - definicja

• Tożsamość społeczna to część koncepcji siebie danej osoby.
• Wywodzi się z członkostwa w grupach, które są dla niej ważne: rodzina, uczelnia, naród.
• Identyfikując się z grupą, osoba czuje, że to, co dzieje się z grupą, dzieje się również z nią.

Teoria tożsamości społecznej - motywacje

• Ludzie są zmotywowani do rozwijania i utrzymywania pozytywnych tożsamości społecznych.
• Wyraźnego odróżniania swoich grup od innych grup.
• Oznacza to, że ludzie chcą postrzegać swoje grupy jako odrębne i lepsze od innych grup.

Kategoryzacja i faworyzowanie grupy

• Kiedy ludzie identyfikują się z grupą wewnętrzną, postrzegają członków grupy wewnętrznej bardziej pozytywnie.
• Przyjmują perspektywę “my kontra oni”.
• Kategoryzacja wywołuje uczucie rywalizacji.
• Efekt faworyzowania grupy: ludzie faworyzują własną grupę i chronią interesy swojej grupy przed konkurencją.

Teoria względnej deprywacji - podstawy

• Ludzie stają się niezadowoleni, gdy porównują swoją obecną sytuację z przeszłością.
• Siebie z innymi osobami w podobnej sytuacji.
• Nie musi oznaczać deprywacji w kategoriach bezwzględnych.
• Poczucie deprywacji w stosunku do tego, co mieli w przeszłości i zasobów, na które uważają, że zasługują.

Rodzaje deprywacji względnej

• Deprywacja względna osobista: stopień, w jakim osoba czuje się pozbawiona jako jednostka.
• Deprywacja względna grupowa: stopień, w jakim osoba czuje, że jej grupa została pozbawiona korzyści.
• Niezależna od wielkości doświadczanej deprywacji osobistej.
• Ważne: tylko deprywacja grupowa jest związana z uprzedzeniami.

Realistyczna teoria konfliktu - założenia

• Najwcześniejsza teoria międzygrupowa uprzedzeń.
• Główne założenia:
  • Ludzie nie lubią członków grup zewnętrznych z powodu konkurencji o zasoby
  • Ludzie są motywowani chęcią maksymalizacji dostępu do zasobów
  • Konkurencja prowadzi do konfliktu między grupami i uprzedzeń wobec członków konkurencyjnych grup

Współczesne ujęcie teorii konfliktu

• Rozszerzenie teorii o rywalizację międzygrupową.
• Zasoby kulturowe (systemy przekonań, ideologie polityczne, poglądy religijne).
• Rywalizacja może dotyczyć zasobów materialnych i tego, który system przekonań reprezentuje “prawdę”.

Zintegrowana teoria zagrożenia - wprowadzenie

• Łączy elementy teorii tożsamości społecznej, teorii względnej deprywacji i realistycznej teorii konfliktu.
• Trzy rodzaje postrzeganego zagrożenia:
  • Lęk międzygrupowy
  • Zagrożenia realistyczne
  • Zagrożenia symboliczne

Rodzaje zagrożeń - lęk międzygrupowy

• Strach przed zawstydzeniem: obawa przed negatywną oceną w kontaktach międzygrupowych.
• Uprzedzenia awersyjne: niepokój związany z potencjalnymi konfliktami wartości.
• Niepokój w obecności innych grup: dyskomfort w sytuacjach międzygrupowych.

Rodzaje zagrożeń - realistyczne

• Konkurencja o zasoby: rywalizacja o ograniczone dobra materialne.
• Deprywacja względna grupy: poczucie, że grupa została niesprawiedliwie potraktowana.
• Konflikty materialne: spory dotyczące dostępu do dóbr ekonomicznych i społecznych.

Rodzaje zagrożeń - symboliczne

• Różnice w wartościach, postawach, przekonaniach: konflikty dotyczące podstawowych zasad życia.
• Postrzegane zagrożenie dla podstaw kulturowych: obawa przed utratą własnej tożsamości kulturowej.
• Konflikty standardów moralnych: spory o to, co jest właściwe i akceptowalne społecznie.

Przykład: Postawy wobec imigrantów

• Silna identyfikacja z grupą prowadzi do postrzegania większych różnic między grupami.
• Zwiększonego lęku międzygrupowego.
• Silniejszego poczucia zagrożenia realistycznego.
• Doświadczania zagrożeń symbolicznych.
• Uprzedzenia mogą wynikać z każdego typu zagrożenia.
• Efekty wzmacniają się wraz ze wzrostem identyfikacji z grupą.

Ćwiczenie