Unia Europejska i jej instytucje

Wprowadzenie do przedmiotu - UE w skrócie

Ben Stanley

Wydział Nauk Społecznych, Uniwersytet SWPS

1 marca 2027

Wprowadzenie do kursu

Treści programowe

Program przedmiotu: zajęcia 1 (dziś) Program przedmiotu: 15 przystanków. 1 — Wprowadzenie: UE w skrócie (dziś); 2 — Rozszerzenie Unii Europejskiej (przed nami); 3 — Pogłębienie integracji (przed nami); 4 — Zasady działania Unii Europejskiej (przed nami); 5 — Komisja Europejska (przed nami); 6 — Rada Unii Europejskiej (przed nami); 7 — Rada Europejska (przed nami); 8 — Parlament Europejski (przed nami); 9 — System sądowy Unii Europejskiej (przed nami); 10 — Pozostałe instytucje UE (przed nami); 11 — Rola państw członkowskich (przed nami); 12 — Procesy polityczne w UE (przed nami); 13 — Polityka wewnętrzna UE (przed nami); 14 — Polityka zewnętrzna UE (przed nami); 15 — UE jako system polityczny: podsumowanie (przed nami). 1 Wprowadzenie: UE w skrócie DZIŚ 2 Rozszerzenie Unii Europejskiej 3 Pogłębienie integracji 4 Zasady działania Unii Europejskiej 5 Komisja Europejska 6 Rada Unii Europejskiej 7 Rada Europejska 8 Parlament Europejski 9 System sądowy Unii Europejskiej 10 Pozostałe instytucje UE 11 Rola państw członkowskich 12 Procesy polityczne w UE 13 Polityka wewnętrzna UE 14 Polityka zewnętrzna UE 15 UE jako system polityczny: podsumowanie

Cele i zakres kursu

  • Celem kursu jest wyposażenie studentów w wiedzę na temat historii integracji europejskiej, a także pomoc w zrozumieniu funkcjonowania kluczowych instytucji Unii Europejskiej oraz w zrozumieniu polityki i procesów politycznych Unii Europejskiej.

  • Studenci dowiedzą się…

    • jak doszło do integracji europejskiej,
    • jak zmieniały się role instytucji unijnych w czasie,
    • jakie to ma konsekwencje dla relacji między państwami członkowskimi i instytucjami UE,
    • oraz jak rozwój integracji europejskiej wpłynął na charakter kształtowania polityki.

System instytucji Unii Europejskiej

System instytucji Unii Europejskiej Schemat systemu instytucjonalnego Unii Europejskiej. U góry obywatele UE: wybierają Parlament Europejski, a pośrednio — w wyborach krajowych — także Radę Europejską. Rada Europejska nominuje przewodniczącego Komisji Europejskiej, a Parlament Europejski zatwierdza lub odrzuca Komisję. W centrum prawo i budżet UE: Komisja Europejska je proponuje i wprowadza w życie, Rada Europejska ustala agendę polityczną, a Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej zatwierdzają lub odrzucają. Rada Europejska nominuje przywódców Europejskiego Banku Centralnego, Rada Unii Europejskiej powołuje Europejski Trybunał Obrachunkowy, który audytuje budżet, a Trybunał Sprawiedliwości UE interpretuje prawo i rozstrzyga spory. Obywatele UE wybierają (pośrednio) wybierają Rada Europejska Parlament Europejski nominuje przewodniczącego zatwierdza lub odrzuca Komisja Europejska proponuje i wprowadza w życie ustala agendę polityczną zatwierdza lub odrzuca zatwierdza lub odrzuca Rada Unii Europejskiej Prawo i budżet UE nominuje przywódców powołuje interpretuje i rozstrzyga spory audytuje budżet Europejski Bank Centralny Trybunał Sprawiedliwości UE Europejski Trybunał Obrachunkowy

Struktura cyklu wykładów

Struktura cyklu wykładów: trzy części Trzy części cyklu wykładów jako trzy kolumny. Część I, wykłady 1–4: historyczna ewolucja integracji europejskiej — utworzenie Wspólnot Europejskich, poszerzenie i pogłębienie procesu integracji europejskiej, zasady działania UE; daje wiedzę historyczną. Część II, wykłady 5–11, najobszerniejsza: instytucje i podmioty polityczne UE — struktura i kompetencje Komisji Europejskiej, Rady Unii Europejskiej, Rady Europejskiej i Parlamentu Europejskiego, system sądowy UE, pozostałe instytucje i grupy interesów, rola państw członkowskich; daje wiedzę instytucjonalną. Część III, wykłady 12–15: polityki i procesy tworzenia polityki w UE — zrozumienie procesu politycznego UE, polityka wewnętrzna, polityka zewnętrzna, UE jako system polityczny: przegląd i podsumowanie; daje wiedzę o politykach i procesach. CZĘŚĆ I · WYKŁADY 1–4 Historyczna ewolucja integracji europejskiej 1 Utworzenie Wspólnot Europejskich 2 Poszerzenie procesu integracji europejskiej 3 Pogłębienie procesu integracji europejskiej 4 Zasady działania UE → wiedza historyczna CZĘŚĆ II · WYKŁADY 5–11 Instytucje i podmioty polityczne Unii Europejskiej 5 Komisja Europejska — struktura i kompetencje 6 Rada Unii Europejskiej — struktura i kompetencje 7 Rada Europejska — struktura i kompetencje 8 Parlament Europejski — struktura i kompetencje 9 System sądowy Unii Europejskiej 10 Pozostałe instytucje i grupy interesów 11 Rola państw członkowskich → wiedza instytucjonalna CZĘŚĆ III · WYKŁADY 12–15 Polityki i procesy tworzenia polityki w Unii Europejskiej 12 Zrozumienie procesu politycznego UE 13 Polityka wewnętrzna UE 14 Polityka zewnętrzna UE 15 Unia Europejska jako system polityczny — przegląd i podsumowanie → wiedza o politykach i procesach

Warunki zaliczenia kursu

  • Egzamin końcowy będzie miał charakter open book i będzie składał się z pytań wielokrotnego wyboru i pytań otwartych.
  • Liczba punktów: 0 - 50
  • Minimalna liczba punktów do zaliczenia: 25
  • Termin realizacji: sesja egzaminacyjna

Skala ocen

  • 91 - 100%: ocena 5 (bardzo dobry)
  • 81 - 90%: ocena 4+ (dobry plus)
  • 71 - 80%: ocena 4 (dobry)
  • 61 - 70%: ocena 3+ (dostateczny plus)
  • 51 - 60%: ocena 3 (dostateczny)
  • 0 - 50%: ocena 2 (niedostateczny)

UE w skrócie

Czym jest Unia Europejska?

Od sześciu państw założycielskich do 27 państw członkowskich Rachunek członkostwa w czterech wierszach. 6: w 1958 roku Europejską Wspólnotę Gospodarczą utworzyło sześć państw — Belgia, Niemcy, Francja, Włochy, Luksemburg i Niderlandy. +22: kolejne państwa przystępowały w kilku falach rozszerzenia, omawianych na następnym wykładzie. −1: 31 stycznia 2020 roku Zjednoczone Królestwo opuściło Unię Europejską. =27: dziś Unia Europejska to unia gospodarcza i polityczna 27 państw członkowskich. 6 1958 · EUROPEJSKA WSPÓLNOTA GOSPODARCZA: PAŃSTWA ZAŁOŻYCIELSKIE Belgia Niemcy Francja Włochy Luksemburg Niderlandy +22 KOLEJNE PAŃSTWA PRZYSTĘPUJĄ W KILKU FALACH ROZSZERZENIA fale rozszerzenia omawiamy na następnym wykładzie −1 31 stycznia 2020 r. Zjednoczone Królestwo opuszcza Unię Europejską =27 27 państw członkowskich: unia gospodarcza i polityczna

Państwa członkowskie UE

Mapa Europy: 27 państw członkowskich Unii Europejskiej zaznaczonych kolorami, z ich stolicami; państwa spoza UE, m.in. Islandia, Norwegia, Szwajcaria i kraje Bałkanów Zachodnich, na jasnym tle

UE i organizacje międzynarodowe

Diagram Eulera z angielskimi podpisami: państwa europejskie, oznaczone flagami, w nakładających się organizacjach i obszarach współpracy — m.in. Unia Europejska, strefa euro, strefa Schengen, Europejski Obszar Gospodarczy, EFTA, unia celna UE, Rada Europy i Europejska Wspólnota Polityczna

UE między organizacją międzyrządową a państwem federalnym

UE między organizacją międzyrządową a państwem federalnym Oś między dwoma biegunami. Po lewej organizacja międzyrządowa, np. ONZ czy Rada Europy: współpraca jest dobrowolna, decyzje wymagają zgody wszystkich lub większości państw, mechanizmy egzekwowania są słabe lub ich brak, a każde państwo zachowuje pełną suwerenność i może odmówić wykonania decyzji albo wystąpić. Po prawej państwo federalne, np. USA, Niemcy czy Australia: rząd federalny ma szeroką władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą, a prawo federalne ma bezwzględne pierwszeństwo przed prawem stanowym czy regionalnym. UE leży pomiędzy, bliżej strony federacyjnej — jest hybrydą. Jak organizacja państw: państwa członkowskie pozostają suwerenne i zachowują własne rządy, parlamenty, armie i polityki zagraniczne. Jak federacja: w wielu dziedzinach — handel, konkurencja, waluta w strefie euro, ochrona środowiska — decyzje zapadają na poziomie europejskim, obowiązują bezpośrednio i mają pierwszeństwo przed prawem krajowym. ORGANIZACJA MIĘDZYRZĄDOWA np. ONZ, Rada Europy współpraca dobrowolna; decyzje wymagają zgody wszystkich lub większości państw; mechanizmy egzekwowania słabe lub żadne; każde państwo zachowuje pełną suwerenność i może odmówić wykonania decyzji albo wystąpić PAŃSTWO FEDERALNE np. USA, Niemcy, Australia rząd federalny z szeroką władzą ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą; prawo federalne ma bezwzględne pierwszeństwo przed prawem stanowym czy regionalnym UE hybryda — bliżej strony federacyjnej Jak organizacja państw państwa członkowskie pozostają suwerenne: zachowują własne rządy, parlamenty, armie i polityki zagraniczne Jak federacja w wielu dziedzinach — handel, konkurencja, waluta (w strefie euro), ochrona środowiska — decyzje zapadają na poziomie europejskim i obowiązują bezpośrednio, z pierwszeństwem przed prawem krajowym

Od wspólnoty gospodarczej do unii politycznej

Od wspólnoty gospodarczej do unii politycznej Po lewej punkt wyjścia: Wspólnota o charakterze czysto gospodarczym — węgiel, stal i taryfy celne. Po prawej Unia dziś: w centrum jednolity rynek ze swobodnym przepływem towarów, usług, kapitału i osób jako główna siła napędowa, a wokół niego obszary polityki, które z czasem objęła: klimat, środowisko, zdrowie, stosunki zewnętrzne, bezpieczeństwo, sprawiedliwość i migracja. Na dole mechanizm „spillover”: każdy krok integracji w jednej dziedzinie pociąga za sobą potrzebę integracji w dziedzinach pokrewnych — np. swobodny przepływ towarów wymaga ujednolicenia norm technicznych i sanitarnych, a więc regulacji. U POCZĄTKÓW węgiel stal taryfy celne charakter czysto gospodarczy DZIŚ jednolity rynek siła napędowa towary · usługi kapitał · osoby klimat środowisko zdrowie stosunki zewnętrzne bezpieczeństwo sprawiedliwość migracja „spillover”: każdy krok integracji w jednej dziedzinie pociąga za sobą potrzebę integracji w dziedzinach pokrewnych np. swobodny przepływ towarów → ujednolicenie norm technicznych i sanitarnych → regulacja

Wartości Unii Europejskiej

Wartości Unii Europejskiej Wartości Unii Europejskiej. U góry sześć wartości, na których opiera się Unia: poszanowanie godności osoby ludzkiej, wolność, demokracja, równość, państwo prawne — wyróżnione jako kluczowe dla funkcjonowania całego systemu — oraz prawa człowieka, w tym prawa osób należących do mniejszości. Pod nimi cechy społeczeństwa, w którym wartości te są wspólne państwom członkowskim: pluralizm, niedyskryminacja, tolerancja, sprawiedliwość, solidarność oraz równość kobiet i mężczyzn. Na dole konsekwencje: kandydaci muszą spełnić kryteria kopenhaskie — stabilne instytucje demokratyczne, ochrona praw człowieka i mniejszości, działająca gospodarka rynkowa; wobec członka naruszającego wartości może zostać uruchomiona procedura z art. 7 Traktatu, w skrajnym przypadku prowadząca do zawieszenia prawa głosu — w ostatnich latach wobec Polski i Węgier. UNIA OPIERA SIĘ NA WARTOŚCIACH poszanowanie godności osoby ludzkiej wolność demokracja równość państwo prawne prawa człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości ▲ kluczowe dla funkcjonowania całego systemu …WSPÓLNYCH PAŃSTWOM CZŁONKOWSKIM W SPOŁECZEŃSTWIE OPARTYM NA pluralizmie niedyskryminacji tolerancji sprawiedliwości solidarności równości kobiet i mężczyzn KONSEKWENCJE · WEJŚCIE DO UE Kandydaci: kryteria kopenhaskie stabilne instytucje demokratyczne, ochrona praw człowieka i mniejszości, działająca gospodarka rynkowa KONSEKWENCJE · NARUSZENIE WARTOŚCI Członkowie: procedura z art. 7 Traktatu wobec państwa naruszającego wartości; w skrajnym przypadku zawieszenie prawa głosu — uruchamiana w ostatnich latach wobec Polski i Węgier

Suwerenność i integracja

Suwerenność i integracja: łączenie części suwerenności U góry 27 państw członkowskich jako 27 kół: pozostają suwerenne i niepodległe — mają własne rządy, parlamenty, armie, konstytucje i tożsamości narodowe. Z każdego koła wydzielona jest niewielka część, która spływa do wspólnie utworzonych instytucji UE: państwa łączą część swojej „suwerenności” tam, gdzie przynosi to wartość dodaną, i powierzają instytucjom część uprawnień decyzyjnych. Dzięki temu decyzje w sprawach wspólnego zainteresowania — np. reguły jednolitego rynku, polityka handlowa wobec krajów trzecich, normy środowiskowe — zapadają demokratycznie na poziomie UE. Z boku zastrzeżenie: państwa nadal są suwerenami i mogą wystąpić z UE, jak pokazał brexit. 27 PAŃSTW CZŁONKOWSKICH pozostają suwerenne i niepodległe: własne rządy, parlamenty, armie, konstytucje, tożsamości narodowe wspólnie utworzone instytucje UE państwa powierzają im część uprawnień decyzyjnych łączą część swojej „suwerenności” — tam, gdzie przynosi to wartość dodaną decyzje w sprawach wspólnego zainteresowania podejmowane demokratycznie na poziomie UE reguły jednolitego rynku polityka handlowa wobec krajów trzecich normy środowiskowe państwa nadal są suwerenami — mogą wystąpić z UE, jak pokazał brexit

Traktaty: podstawa działań UE

Traktaty jako podstawa działań UE Po lewej traktaty jako podstawa wszystkich działań UE: określają cele UE, zasady funkcjonowania instytucji UE, sposób podejmowania decyzji oraz stosunki między UE a jej państwami członkowskimi; obowiązuje dziś Traktat Lizboński, podpisany w 2007 roku i obowiązujący od grudnia 2009 roku. Po prawej zasada: instytucje działają wyłącznie w zakresie uprawnień przyznanych w traktatach, więc nie mogą same rozszerzać swoich kompetencji. Nowe uprawnienie wymaga zmiany traktatu, jednomyślnej zgody wszystkich państw członkowskich i ratyfikacji przez parlamenty narodowe lub w referendach — to mechanizm ochrony interesów państw członkowskich. TRAKTATY podstawa wszystkich działań UE określają: 1 cele UE 2 zasady funkcjonowania instytucji UE 3 sposób podejmowania decyzji 4 stosunki między UE a jej państwami członkowskimi obowiązuje dziś: Traktat Lizboński podpisany w 2007 r., w życie od grudnia 2009 r. ZASADA instytucje działają wyłącznie w zakresie uprawnień przyznanych w traktatach nowe uprawnienie dla UE? instytucje nie mogą same rozszerzać swoich kompetencji zmiana traktatu każde nowe uprawnienie musi zostać w nim zapisane jednomyślna zgoda wszystkich państw członkowskich ratyfikacja przez parlamenty narodowe lub w referendach → mechanizm ochrony interesów państw członkowskich

Zróżnicowana integracja: strefa euro i strefa Schengen

Zróżnicowana integracja: UE, strefa Schengen i strefa euro Trzy rzędy po 27 pól — jedno pole na każde państwo członkowskie. Unia Europejska: 27 państw, euro jest wspólną walutą całej UE, ale nie wszystkie państwa uczestniczą we wszystkich obszarach polityki. Strefa Schengen: 25 państw członkowskich; poza nią pozostają 2, w tym Irlandia. Strefa euro: 21 państw członkowskich; poza nią 6, m.in. Polska, Czechy, Węgry, Szwecja i Dania. Na dole bilans zróżnicowanej, czyli „wieloprędkościowej”, integracji: jej siłą jest to, że pozwala na postęp integracji mimo sprzeciwu niektórych państw, a słabością — że komplikuje funkcjonowanie systemu. Unia Europejska 27 państw euro jest wspólną walutą całej UE — ale nie wszystkie państwa uczestniczą we wszystkich obszarach strefa Schengen 25 państw UE poza strefą: 2 państwa członkowskie, w tym Irlandia strefa euro 21 państw UE poza strefą: 6 państw, m.in. Polska, Czechy, Węgry, Szwecja i Dania ZRÓŻNICOWANA („WIELOPRĘDKOŚCIOWA”) INTEGRACJA + siła: pozwala na postęp integracji mimo sprzeciwu niektórych państw − słabość: komplikuje funkcjonowanie systemu podstawą wszystkich działań pozostają traktaty — także tych, w których uczestniczy tylko część państw

Obszary działania UE

Obszary działania UE Trzy grupy obszarów działania UE wsparte na wspólnej podstawie. Pierwsza: obszary, w których europejscy przywódcy uznali wspólne działanie za korzystne — jednolity rynek, euro, wspieranie wzrostu gospodarczego, bezpieczeństwo, sprawiedliwość i sprawy zagraniczne. Druga: polityka innowacyjna, promująca nowe rozwiązania w dziedzinach klimatu i ochrony środowiska, badań naukowych i energii. Trzecia: polityka solidarności, czyli spójności, w sprawach regionalnych, rolnych i społecznych. Pod spodem roczny budżet UE, z którego finansowane są te polityki: uzupełnia i wzbogaca działania rządów krajowych, ale ich nie zastępuje, i wynosi zaledwie ok. 1% dochodu narodowego brutto państw UE. WSPÓLNE DZIAŁANIE JEST KORZYSTNE obszary uznane przez europejskich przywódców jednolity rynek euro wzrost gospodarczy bezpieczeństwo sprawiedliwość sprawy zagraniczne POLITYKA INNOWACYJNA nowe rozwiązania w dziedzinach: klimat i ochrona środowiska badania naukowe energia POLITYKA SOLIDARNOŚCI (SPÓJNOŚCI) sprawy: regionalne rolne społeczne ROCZNY BUDŻET UE finansuje te polityki: uzupełnia i wzbogaca działania rządów krajowych, ale ich nie zastępuje to zaledwie ok. 1% dochodu narodowego brutto państw UE — UE nie jest „super-państwem”

Główne instytucje UE

Główne instytucje UE i kogo reprezentują Cztery główne instytucje UE i to, kogo reprezentują. Parlament Europejski reprezentuje obywateli UE, którzy wybierają go w wyborach bezpośrednich: 720 posłów, wybory co 5 lat; współdecyduje o większości aktów prawnych, zatwierdza budżet i kontroluje Komisję. Radę Europejską tworzą szefowie państw lub rządów państw członkowskich: wyznacza ogólne kierunki polityczne i priorytety UE, a na jej czele stoi stały przewodniczący. Rada Unii Europejskiej, czyli Rada, reprezentuje rządy państw członkowskich: zbiera się w konfiguracjach sektorowych i wspólnie z Parlamentem przyjmuje prawo UE. Komisja Europejska reprezentuje interesy UE jako całości, niezależnie od rządów: ma monopol inicjatywy legislacyjnej, na ogół to ona proponuje nowe przepisy; liczy 27 komisarzy. obywatele UE reprezentuje; wybierają go w wyborach bezpośrednich Parlament Europejski 720 posłów, wybory co 5 lat; współdecyduje o większości aktów prawnych, zatwierdza budżet, kontroluje Komisję szefowie państw lub rządów państw członkowskich: z nich składa się Rada Europejska wyznacza ogólne kierunki polityczne i priorytety UE; na jej czele stały przewodniczący rządy państw członkowskich reprezentuje (ministrowie) Rada Unii Europejskiej (Rada) spotyka się w konfiguracjach sektorowych; wspólnie z Parlamentem przyjmuje prawo UE UE jako całość reprezentuje jej interesy, niezależnie od rządów Komisja Europejska monopol inicjatywy legislacyjnej: na ogół to ona proponuje nowe przepisy; 27 komisarzy

Organy doradcze i proces legislacyjny

Organy doradcze i proces legislacyjny UE Proces legislacyjny w trzech krokach. Krok 1: na ogół to Komisja Europejska proponuje nowe przepisy. Krok 2: Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej rozpatrują propozycję, mogą ją zmieniać i ją przyjmują. Krok 3: przyjęte prawo wdrażają państwa członkowskie i zainteresowane instytucje UE. Nad procesem trzy podmioty, które wydają opinie o wnioskach, głównie z perspektywy zasad pomocniczości i proporcjonalności: parlamenty narodowe, które monitorują pomocniczość i mogą uruchomić mechanizm „żółtej kartki”; Europejski Komitet Regionów, złożony z przedstawicieli rządów i samorządów regionalnych i lokalnych; oraz Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, w którym zasiadają przedstawiciele organizacji pracowników i pracodawców oraz grup zainteresowanych stron. Na dole: ten podstawowy model, „zwykła procedura prawodawcza”, obowiązuje w większości dziedzin. 1 · PROPOZYCJA Komisja Europejska na ogół to ona proponuje nowe przepisy 2 · PRZYJĘCIE Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej rozpatrują, mogą zmieniać, przyjmują 3 · WDROŻENIE państwa członkowskie i zainteresowane instytucje UE OPINIE O WNIOSKACH: ORGANY DORADCZE I PARLAMENTY NARODOWE Parlamenty narodowe monitorują pomocniczość; mogą uruchomić „żółtą kartkę” Europejski Komitet Regionów przedstawiciele rządów i samorządów regionalnych i lokalnych Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny organizacje pracowników i pracodawców, grupy zainteresowanych stron głównie z perspektywy zasad pomocniczości i proporcjonalności Podstawowy model — „zwykła procedura prawodawcza” — obowiązuje w większości dziedzin: Komisja proponuje, Parlament i Rada przyjmują, państwa członkowskie wdrażają.

Zasady pomocniczości i proporcjonalności

Zasady pomocniczości i proporcjonalności Dwa kolejne testy dla każdego działania UE. Test 1, pomocniczość, odpowiada na pytanie, czy UE powinna działać: poza obszarami wyłącznych kompetencji UE działa tylko wtedy, gdy działanie na szczeblu UE będzie skuteczniejsze niż na szczeblu krajowym — tak w przypadku problemów transnarodowych, jak zanieczyszczenie powietrza czy zmiana klimatu; raczej nie w sprawach zakorzenionych w kraju, jak edukacja, opieka zdrowotna czy emerytury. Test 2, proporcjonalność, odpowiada na pytanie, jak intensywnie: działanie UE musi się ograniczać do tego, co konieczne do osiągnięcia celów traktatów, więc UE wybiera najmniej inwazyjne narzędzie — dyrektywę, przy której państwa same wybierają metody wdrożenia, zamiast rozporządzenia stosowanego bezpośrednio. Na dole: z perspektywy obu zasad opinie o wnioskach wydają Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, Europejski Komitet Regionów i parlamenty narodowe, a przyjęte prawo wdrażają państwa członkowskie. TEST 1 · POMOCNICZOŚĆ Czy UE powinna działać? Poza obszarami wyłącznych kompetencji UE działa tylko wtedy, gdy działanie na szczeblu UE będzie skuteczniejsze niż na szczeblu krajowym. TAK — problemy transnarodowe zanieczyszczenie powietrza, zmiana klimatu RACZEJ NIE — sprawy zakorzenione w kraju edukacja, opieka zdrowotna, emerytury TEST 2 · PROPORCJONALNOŚĆ Jak intensywnie? Jeśli UE już działa, jej działanie musi się ograniczać do tego, co jest konieczne do osiągnięcia celów określonych w traktatach. NAJMNIEJ INWAZYJNE NARZĘDZIE dyrektywa państwa same wybierają metody wdrożenia zamiast rozporządzenia stosowanego bezpośrednio Z perspektywy obu zasad opinie o wnioskach wydają: Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, Europejski Komitet Regionów i parlamenty narodowe; przyjęte prawo wdrażają państwa członkowskie.

Długoterminowy budżet UE

Długoterminowy budżet UE 2021–2027 i NextGenerationEU Długoterminowy budżet UE na lata 2021–2027 w podziale na siedem działów, w miliardach euro; niebieskie słupki to budżet długoterminowy (Wieloletnie Ramy Finansowe), kreskowane pomarańczowe — dodatkowe środki z NextGenerationEU. Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa: 149,5 plus 11,5 z NGEU. Spójność, odporność i wartości: 426,7 plus 776,5 z NGEU. Zasoby naturalne i środowisko: 401 plus 18,9 z NGEU. Migracja i zarządzanie granicami: 25,7. Bezpieczeństwo i obrona: 14,9. Sąsiedztwo i świat: 110,6. Europejska administracja publiczna: 82,5. Na dole suma: ogółem 2,018 biliona euro, z czego 1 210,9 mld to budżet długoterminowy, a 806,9 mld — NextGenerationEU. Największa pozycja to spójność, odporność i wartości. mld EUR budżet długoterminowy (WRF 2021–2027) NextGenerationEU Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa Spójność, odporność i wartości Zasoby naturalne i środowisko Migracja i zarządzanie granicami 25,7 Bezpieczeństwo i obrona 14,9 Sąsiedztwo i świat 110,6 Europejska administracja publiczna 82,5 149,5 426,7 401 149,5 + 11,5 z NGEU 426,7 + 776,5 z NGEU 401 + 18,9 z NGEU Ogółem: 2,018 bln EUR budżet długoterminowy: 1 210,9 mld EUR NextGenerationEU: 806,9 mld EUR Największa pozycja: spójność, odporność i wartości — z niej pochodzi większość funduszy europejskich dla Polski

Jednolity rynek i cztery swobody

Jednolity rynek i cztery swobody U góry bariery sprzed integracji, przekreślone: cła, różne normy techniczne i sanitarne, kontrole paszportowe i wymiana walut. Ich stopniowa eliminacja doprowadziła do jednolitego rynku, formalnie ukończonego w 1993 roku. Pośrodku jego podstawa — cztery swobody: swobodny przepływ osób (prawo do mieszkania, pracy i studiów w dowolnym państwie UE), towarów (bez ceł i barier technicznych), usług (świadczenie usług w całej UE) i kapitału (inwestowanie i transfer środków w całej Unii). Zniesienie ograniczeń w handlu i wolnej konkurencji przyczyniło się do wzrostu poziomu życia. Na dole zastrzeżenie: wspólny rynek wciąż nie jest jednolitą gospodarką — usługi użyteczności publicznej, jak energetyka, wodociągi i transport publiczny, nadal podlegają prawu krajowemu, usługi (ok. 70% gospodarki UE) są bardziej sfragmentowane niż towary, a nowym wyzwaniem jest jednolity rynek cyfrowy. PRZED INTEGRACJĄ: BARIERY NA GRANICACH cła różne normy techniczne i sanitarne kontrole paszportowe wymiana walut stopniowa eliminacja ograniczeń; jednolity rynek formalnie ukończony w 1993 r. CZTERY SWOBODY: SWOBODNY PRZEPŁYW… osób mieszkać, pracować i studiować w dowolnym państwie UE towarów bez ceł i barier technicznych między państwami UE usług świadczenie usług w całej UE kapitału inwestowanie i transfer środków w całej Unii → ograniczenia w handlu i wolnej konkurencji zniesione, co przyczyniło się do wzrostu poziomu życia WCIĄŻ NIE JEDNOLITA GOSPODARKA usługi użyteczności publicznej — energetyka, wodociągi, transport publiczny — nadal podlegają prawu krajowemu usługi (ok. 70% gospodarki UE) są bardziej sfragmentowane niż towary; nowe wyzwanie: jednolity rynek cyfrowy

Powstanie Wspólnoty Europejskiej

Integracja europejska: kontekst geograficzny

Integracja europejska: kontekst geograficzny Dwa pasy na osi czasu od 1945 do 2004 roku. Górny pas, Europa Zachodnia: tu od lat 50. zapoczątkowano i rozwijano integrację europejską — pod parasolem bezpieczeństwa USA i NATO, przy demokracjach parlamentarnych, gospodarkach rynkowych i silnej motywacji do odbudowy po wojnie. Między pasami przerywana „żelazna kurtyna” aż do lat 1989–90. Dolny pas, Europa Środkowo-Wschodnia: do upadku komunizmu w latach 1989–90 sowiecka strefa wpływów, poza procesami integracyjnymi Zachodu; RWPG była sowiecką odpowiedzią na EWG, ale bez rzeczywistej integracji rynkowej. Po 1989 roku transformacje demokratyczne i negocjacje trwające około dekady, a w 2004 roku akcesja, m.in. Polski. U góry wniosek: rozszerzenie na Europę Środkowo-Wschodnią nastąpiło dopiero po ugruntowaniu kluczowych cech UE. 1945 lata 50. 1989–90 2004 Europa Zachodnia Europa Środkowo- -Wschodnia tu zapoczątkowano i rozwinięto integrację europejską parasol bezpieczeństwa USA i NATO · demokracje parlamentarne · gospodarki rynkowe · silna motywacja do odbudowy po zniszczeniach wojennych „żelazna kurtyna” sowiecka strefa wpływów — poza procesami integracyjnymi Zachodu RWPG: sowiecka odpowiedź na EWG, bez rzeczywistej integracji rynkowej upadek komunizmu transformacje demokratyczne; negocjacje ok. dekady 2004: akcesja, m.in. Polski Rozszerzenie na Europę Środkowo-Wschodnią nastąpiło dopiero po ugruntowaniu kluczowych cech UE

Historyczne źródła podziałów w Europie

Historyczne źródła podziałów w Europie Cztery źródła podziałów Europy jako cztery karty, każda z paskiem pokazującym linię podziału. Język: wiele języków i brak wspólnego — mimo podobieństw strukturalnych przez większość historii większość Europejczyków nie potrafiła ze sobą rozmawiać. Religia: głównie protestancka Północ, głównie katolickie Południe, a do tego prawosławny Wschód — od Reformacji XVI wieku, z wojną trzydziestoletnią (1618–1648). Polityka: systemy autokratyczne i demokratyczne — monarchie absolutne i konstytucyjne, republiki, imperia, a w XX wieku dyktatury totalitarne. Gospodarka: rosnący od rewolucji przemysłowej (Anglia, koniec XVIII wieku) podział na rozwinięte, uprzemysłowione gospodarki i słabo rozwinięte, rolnicze. Przez większość historii Europę cechowały bardziej podziały, napięcia i konflikty niż wspólne cele czy zgoda duchowa JĘZYK wiele języków, brak wspólnego podobieństwa strukturalne, ale przez większość historii większość Europejczyków nie potrafiła ze sobą rozmawiać RELIGIA protestancka Północ katolickie Południe prawosławny Wschód Reformacja XVI w.; wojna trzydziestoletnia (1618–1648) POLITYKA systemy autokratyczne systemy demokratyczne monarchie absolutne i konstytucyjne, republiki, imperia, w XX w. dyktatury totalitarne GOSPODARKA uprzemysłowione, rozwinięte rolnicze, słabo rozwinięte rosnący podział od rewolucji przemysłowej (Anglia, koniec XVIII w.)

Rywalizacja i nieufność jako norma

Rywalizacja i nieufność jako norma Łańcuch przyczyn. Po lewej cztery źródła podziałów: język, religia, polityka i gospodarka. Prowadzą do domyślnej relacji między państwami Europy Zachodniej — rywalizacji i nieufności — napędzanej przez trzy czynniki: konkurencję ekonomiczną i ideologiczną (rynki zbytu, surowce, kolonie, wpływy handlowe), dążenie do władzy i prestiż narodowy (nacjonalizm od połowy XIX wieku) oraz spory terytorialne (Alzacja-Lotaryngia, Śląsk, Sudety, Tyrol). Skutkiem są napięcia, wrogość i wojny. Na dole system równowagi sił: mocarstwa miały chronić się przed hegemonią jednego z nich przez sojusze i przeciwwagi, ale w praktyce był niestabilny, prowadził do wyścigu zbrojeń i nie zapobiegł ani pierwszej, ani drugiej wojnie światowej. ŹRÓDŁA PODZIAŁÓW język religia polityka gospodarka DOMYŚLNA RELACJA PAŃSTW EUROPY ZACHODNIEJ rywalizacja i nieufność konkurencja ekonomiczna i ideologiczna rynki zbytu, surowce, kolonie, wpływy handlowe dążenie do władzy i prestiż narodowy nacjonalizm od połowy XIX w. spory terytorialne Alzacja-Lotaryngia, Śląsk, Sudety, Tyrol napięcia wrogość wojny RÓWNOWAGA SIŁ (BALANCE OF POWER) mocarstwa miały chronić się przed hegemonią jednego z nich przez sojusze i przeciwwagi w praktyce: niestabilność, wyścig zbrojeń, zimne wojny — system nie zapobiegł ani pierwszej, ani drugiej wojnie światowej

Niestabilność okresu międzywojennego

Niestabilność okresu międzywojennego Na górze pasek osi dziejów integracji z wyróżnionym rokiem 1920. Główna oś: dwudziestolecie międzywojenne, 1919–1939 — brak stabilnego systemu sojuszy i wyraźnej równowagi sił, a próby współpracy bez większych sukcesów. 1919–1920: traktaty pokojowe i rozpad czterech imperiów — austro-węgierskiego, osmańskiego, rosyjskiego i niemieckiego — z którego wyrosły nowe państwa narodowe z roszczeniami terytorialnymi i mniejszościami. 1920: Liga Narodów, której celem było bezpieczeństwo międzynarodowe i pokojowe rozstrzyganie sporów; nie mogła jednak działać bez zgody wszystkich członków, nie miała własnych sił zbrojnych, a jej decyzje nie były prawnie wiążące, więc nie zapewniła bezpieczeństwa. Kolejne porażki: 1931 — Japonia atakuje Mandżurię, 1935 — Włochy atakują Etiopię, 1936 — Niemcy remilitaryzują Nadrenię; Liga okazuje się bezsilna. We wrześniu 1939 roku wybucha II wojna światowa. 1920 Liga Narodów 1945 koniec II wojny 1949 Rada Europy 1950 Deklaracja Schumana 1951 Traktat Paryski 1957 Traktaty Rzymskie 1919 1939 Dwudziestolecie międzywojenne: brak stabilnego systemu sojuszy i równowagi sił; próby współpracy bez większych sukcesów 1919–1920: traktaty pokojowe; rozpad czterech imperiów — austro-węgierskiego, osmańskiego, rosyjskiego i niemieckiego → nowe państwa narodowe z roszczeniami i mniejszościami 1920 · LIGA NARODÓW cel: bezpieczeństwo międzynarodowe i pokojowe rozstrzyganie sporów słabości: nie mogła działać bez zgody wszystkich członków, nie miała własnych sił zbrojnych, a jej decyzje nie były prawnie wiążące → nie udało jej się zapewnić bezpieczeństwa międzynarodowego 1931: Japonia atakuje Mandżurię 1935: Włochy atakują Etiopię 1936: Niemcy remilitaryzują Nadrenię Liga okazuje się bezsilna wrzesień 1939: wybuch II wojny światowej

Przełom po II wojnie światowej

Przełom po II wojnie światowej Na górze pasek osi dziejów integracji z wyróżnionym rokiem 1945. Pod nim trzy wymiary zmiany w relacjach między państwami Europy Zachodniej, każdy jako porównanie „przed 1945” i „od 1945”. Nieprzerwany pokój: wcześniej co kilkanaście–kilkadziesiąt lat wybuchała nowa wojna, a od 1945 roku konfrontacja zbrojna stała się nie do pomyślenia — od 80 lat nie ma wojny między państwami UE. Przekształcona agenda: zamiast integralności terytorialnej, obrony i prestiżu narodowego — bogactwo i dobrobyt Europejczyków, a polityka staje się przede wszystkim gospodarcza. Nowe kanały i procesy: zamiast ultimatów, gróźb i przemocy — nowe instytucje do codziennej dyskusji o sprawach politycznych: Rada Europy, NATO, OECD i Wspólnoty Europejskie. 1920 Liga Narodów 1945 koniec II wojny 1949 Rada Europy 1950 Deklaracja Schumana 1951 Traktat Paryski 1957 Traktaty Rzymskie przed 1945 od 1945 w Europie Zachodniej Nieprzerwany pokój co kilkanaście–kilkadziesiąt lat nowa wojna konfrontacja zbrojna nie do pomyślenia; od 80 lat bez wojny między państwami UE Przekształcona agenda integralność terytorialna, obrona, prestiż narodowy bogactwo i dobrobyt Europejczyków; polityka przede wszystkim gospodarcza Nowe kanały i procesy ultimata, groźby, przemoc nowe instytucje do codziennej dyskusji: Rada Europy, NATO, OECD, Wspólnoty Europejskie

Korzenie integracji europejskiej

Korzenie integracji europejskiej Na górze pasek osi dziejów integracji z wyróżnionymi latami 1945 i 1949. Pod nim trzy kroki. 1945: koniec II wojny światowej — Europejczycy są zdeterminowani, by zapobiec powtórzeniu się takiego cierpienia i zniszczenia. 1949: Rada Europy, pierwszy krok współpracy, utworzona przez 10 państw (Belgię, Danię, Francję, Irlandię, Włochy, Luksemburg, Holandię, Norwegię, Szwecję i Wielką Brytanię); zajmuje się prawami człowieka i demokracją, w 1950 roku przyjmuje Europejską Konwencję Praw Człowieka, ale działa wyłącznie międzyrządowo, bez wiążących decyzji; nie należy jej mylić z Radą Europejską ani z Radą UE. Trzeci krok: sześć państw — Francja, Niemcy Zachodnie, Włochy, Belgia, Holandia i Luksemburg — chce pójść dalej, co prowadzi do Deklaracji Schumana. Na dole kontekst: zimna wojna, która wkrótce po wojnie dzieli Europę na Wschód i Zachód na około 40 lat; Zachód potrzebuje bezpieczeństwa (NATO, USA) i szybkiej odbudowy (Plan Marshalla). 1920 Liga Narodów 1945 koniec II wojny 1949 Rada Europy 1950 Deklaracja Schumana 1951 Traktat Paryski 1957 Traktaty Rzymskie 1945 Koniec II wojny światowej Europejczycy są zdeterminowani, by zapobiec powtórzeniu się takiego cierpienia i zniszczenia 1949 · RADA EUROPY pierwszy krok współpracy 10 państw: Belgia, Dania, Francja, Irlandia, Włochy, Luksemburg, Holandia, Norwegia, Szwecja, Wielka Brytania prawa człowieka i demokracja; 1950: Europejska Konwencja Praw Człowieka ale wyłącznie międzyrządowo — bez wiążących decyzji ≠ Rada Europejska ≠ Rada UE SZEŚĆ PAŃSTW chce pójść dalej Francja Niemcy Zachodnie Włochy Belgia Holandia Luksemburg → Deklaracja Schumana KONTEKST: ZIMNA WOJNA wkrótce po wojnie Europa zostaje podzielona na Wschód i Zachód — na ok. 40 lat; Zachód potrzebuje bezpieczeństwa (NATO, USA) i szybkiej odbudowy (Plan Marshalla)

Deklaracja Schumana (1950)

Deklaracja Schumana (9 maja 1950) Na górze pasek osi dziejów integracji z wyróżnionym rokiem 1950. Po lewej: 9 maja 1950 roku w paryskim Quai d'Orsay francuski minister spraw zagranicznych Robert Schuman przedstawia deklarację, której głównym architektem był Jean Monnet. Pośrodku sedno propozycji: francuski i niemiecki węgiel i stal trafiają pod wspólny, ponadnarodowy zarząd całej produkcji węgla i stali, otwarty dla innych państw europejskich. Niżej logika w trzech krokach: węgiel i stal to podstawowe surowce przemysłu zbrojeniowego; wspólny zarząd sprawia, że nikt nie zmobilizuje sił zbrojnych bez wiedzy pozostałych; wojna staje się „nie tylko nie do pomyślenia, ale i materialnie niemożliwa”. Na dole efekt: Europejska Wspólnota Węgla i Stali, pierwsza z serii ponadnarodowych instytucji, z których wyrosła dzisiejsza UE; Wielka Brytania odmówiła udziału, a 9 maja obchodzimy dziś jako Dzień Europy. 1920 Liga Narodów 1945 koniec II wojny 1949 Rada Europy 1950 Deklaracja Schumana 1951 Traktat Paryski 1957 Traktaty Rzymskie PARYŻ, QUAI D'ORSAY 9 maja 1950 Robert Schuman francuski minister spraw zagranicznych główny architekt: Jean Monnet Francja węgiel stal Niemcy węgiel stal wspólny, ponadnarodowy zarząd całej produkcji węgla i stali otwarty dla innych państw europejskich inni mogą dołączyć węgiel i stal: podstawowe surowce przemysłu zbrojeniowego wspólny zarząd: nikt nie zmobilizuje sił zbrojnych bez wiedzy pozostałych wojna „nie tylko nie do pomyślenia, ale i materialnie niemożliwa” Efekt: EWWiS — pierwsza z serii ponadnarodowych instytucji, z których wyrosła dzisiejsza UE Wielka Brytania odmówiła udziału · 9 maja obchodzimy dziś jako Dzień Europy

Traktat Paryski i EWWiS (1951)

Traktat Paryski i Europejska Wspólnota Węgla i Stali (1951) Na górze pasek osi dziejów integracji z wyróżnionym rokiem 1951. Po lewej sześć państw założycielskich — RFN (Niemcy Zachodnie), Francja, Włochy, Holandia, Belgia i Luksemburg — wokół wspólnego zarządu przemysłu węglowego i stalowego. Po prawej cel: współzależność w dziedzinie węgla i stali, tak aby żaden kraj nie mógł już mobilizować sił zbrojnych bez wiedzy innych, co złagodziło nieufność i napięcia po II wojnie światowej. Pod nim konstrukcja: własne organy ponadnarodowe, absolutna nowość — Wysoka Władza, Rada Ministrów, Zgromadzenie Parlamentarne i Trybunał Sprawiedliwości — oraz wspólny rynek węgla i stali bez ceł i kontyngentów. Na dole czas życia traktatu: podpisany w Paryżu 18 kwietnia 1951 roku, w życie 23 lipca 1952 roku, wygasł w 2002 roku jako projekt na 50 lat, gdy jego funkcje dawno wchłonęły szersze struktury UE. 1920 Liga Narodów 1945 koniec II wojny 1949 Rada Europy 1950 Deklaracja Schumana 1951 Traktat Paryski 1957 Traktaty Rzymskie wspólny zarząd węgla i stali RFN Francja Włochy Holandia Belgia Luksemburg sześć państw założycielskich (RFN = Niemcy Zachodnie) CEL współzależność w dziedzinie węgla i stali żaden kraj nie może już mobilizować sił zbrojnych bez wiedzy innych → złagodzenie nieufności i napięć po II wojnie światowej KONSTRUKCJA własne organy ponadnarodowe absolutna nowość: Wysoka Władza, Rada Ministrów, Zgromadzenie Parlamentarne, Trybunał Sprawiedliwości; wspólny rynek węgla i stali bez ceł i kontyngentów 18 kwietnia 1951: podpisanie w Paryżu 23 lipca 1952: wejście w życie 2002: traktat wygasa — projekt na 50 lat funkcje dawno wchłonięte przez szersze struktury UE

Traktaty Rzymskie (1957): EWG i EURATOM

Traktaty Rzymskie (1957): EWG i EURATOM Na górze pasek osi dziejów integracji z wyróżnionym rokiem 1957. Pod nim droga do Rzymu: w 1952 roku podpisano traktat o Europejskiej Wspólnocie Obronnej, ale w 1954 roku Zgromadzenie Narodowe Francji odrzuciło jego ratyfikację; w 1955 roku w Messynie postanowiono rozszerzyć integrację na całą gospodarkę i energię jądrową, a komitet pod przewodnictwem Paula-Henri Spaaka przygotował raport będący podstawą negocjacji. 25 marca 1957 roku w Rzymie podpisano dwa traktaty, uważane za akty założycielskie Wspólnoty Europejskiej. Pierwszy powołał Europejską Wspólnotę Gospodarczą: jej celem gospodarczym był wspólny rynek i przekształcenie warunków handlu i produkcji — nie w jednym sektorze, lecz w całej gospodarce — a celem politycznym budowa politycznej Europy, krok ku bliższemu zjednoczeniu, „coraz ściślejszy związek między narodami Europy”; EWG działa od 1958 roku. Drugi powołał Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, EURATOM, która koordynowała programy badawcze państw członkowskich, by promować pokojowe wykorzystanie energii jądrowej; w praktyce okazała się mniej znacząca niż EWG. 1920 Liga Narodów 1945 koniec II wojny 1949 Rada Europy 1950 Deklaracja Schumana 1951 Traktat Paryski 1957 Traktaty Rzymskie DROGA DO RZYMU 1952 Europejska Wspólnota Obronna: traktat podpisany 1954 Zgromadzenie Narodowe Francji odrzuca ratyfikację EWO 1955 Messyna: integracja całej gospodarki i energii jądrowej; komitet Spaaka 25 marca 1957 · Rzym: dwa traktaty — akty założycielskie Wspólnoty Europejskiej PIERWSZY TRAKTAT Europejska Wspólnota Gospodarcza (EWG) cel gospodarczy: wspólny rynek i przekształcenie warunków handlu i produkcji we Wspólnocie — nie jeden sektor, lecz cała gospodarka cel polityczny: budowa politycznej Europy, krok ku bliższemu zjednoczeniu — „coraz ściślejszy związek między narodami Europy” EWG działa od 1958 r. DRUGI TRAKTAT Europejska Wspólnota Energii Atomowej (EURATOM) koordynacja programów badawczych państw członkowskich, by promować pokojowe wykorzystanie energii jądrowej w praktyce mniej znaczący niż EWG

Cele EWG: wspólny rynek i polityki wspólnotowe

Cele EWG: wspólny rynek i polityki wspólnotowe Na górze pasek osi dziejów integracji z wyróżnionym rokiem 1957. Po lewej schemat wspólnego rynku EWG: sześć państw — Belgia, Niemcy, Francja, Włochy, Luksemburg i Niderlandy — wewnątrz wspólnej granicy, ze zniesionymi cłami wewnętrznymi i swobodnym handlem. Następnie produkt z kraju trzeciego, np. z USA czy Japonii, zatrzymuje się na wspólnej taryfie zewnętrznej: cło płaci się raz, na granicy zewnętrznej, a jedna taryfa zastępuje dawne taryfy krajowe jako „granica zewnętrzna” dla produktów z krajów trzecich. Po prawej wspólne polityki przewidziane w traktacie: polityka rolna (WPR) — bezpieczeństwo żywnościowe i stabilne ceny, największa pozycja budżetu Wspólnoty; polityka handlowa — umowy z krajami trzecimi negocjowane na poziomie europejskim; polityka transportowa — uczciwe i jednolite warunki działalności w całej Wspólnocie. 1920 Liga Narodów 1945 koniec II wojny 1949 Rada Europy 1950 Deklaracja Schumana 1951 Traktat Paryski 1957 Traktaty Rzymskie Belgia Niemcy Francja Włochy Luksemburg Niderlandy cła wewnętrzne zniesione swobodny handel kraje trzecie np. USA, Japonia wspólna taryfa zewnętrzna: cło płacone raz, na granicy zewnętrznej zamiast taryf krajowych: jedna „granica zewnętrzna” dla produktów z krajów trzecich WSPÓLNE POLITYKI polityka rolna (WPR) bezpieczeństwo żywnościowe, stabilne ceny; największa pozycja budżetu Wspólnoty polityka handlowa umowy z krajami trzecimi negocjowane na poziomie europejskim polityka transportowa uczciwe i jednolite warunki działalności w całej Wspólnocie

Cele EWG: fundusz społeczny i bank inwestycyjny

Cele EWG: Europejski Fundusz Społeczny i Europejski Bank Inwestycyjny Na górze pasek osi dziejów integracji z wyróżnionym rokiem 1957. Pod nim problem: wspólny rynek przynosi korzyści, ale tworzy też przegranych — regiony i grupy, które nie konkurują na równych zasadach; by integracja była społecznie akceptowalna i politycznie stabilna, potrzebne są mechanizmy wyrównywania szans. Traktat odpowiada dwoma instrumentami. Europejski Fundusz Społeczny: cel — poprawa możliwości zatrudnienia pracowników i podniesienie ich standardu życia; środki — szkolenia i przekwalifikowanie zawodowe dla tych, którzy tracą pracę w wyniku restrukturyzacji; dziś jeden z głównych instrumentów polityki spójności. Europejski Bank Inwestycyjny: cel — ułatwienie ekspansji gospodarczej Wspólnoty dzięki nowym środkom finansowym; środki — długoterminowe pożyczki na projekty inwestycyjne, finansowane z rynków finansowych, bez przyjmowania depozytów; do dziś ważne źródło finansowania europejskich inwestycji. 1920 Liga Narodów 1945 koniec II wojny 1949 Rada Europy 1950 Deklaracja Schumana 1951 Traktat Paryski 1957 Traktaty Rzymskie PROBLEM wspólny rynek przynosi korzyści, ale tworzy też przegranych: regiony i grupy, które nie konkurują na równych zasadach → by integracja była społecznie akceptowalna i politycznie stabilna, potrzebne są mechanizmy wyrównywania szans INSTRUMENT 1 Europejski Fundusz Społeczny CEL poprawa możliwości zatrudnienia pracowników i podniesienie ich standardu życia JAK szkolenia i przekwalifikowanie zawodowe — dla tych, którzy tracą pracę w wyniku restrukturyzacji → dziś jeden z głównych instrumentów polityki spójności INSTRUMENT 2 Europejski Bank Inwestycyjny CEL ułatwienie ekspansji gospodarczej Wspólnoty dzięki nowym środkom finansowym JAK długoterminowe pożyczki na projekty inwestycyjne; środki pozyskuje na rynkach finansowych, nie przyjmuje depozytów → do dziś ważne źródło finansowania europejskich inwestycji

Instytucje EWG: trójkąt instytucjonalny

Instytucje EWG: trójkąt instytucjonalny Na górze pasek osi dziejów integracji z wyróżnionym rokiem 1957. Pod nim trójkąt instytucjonalny EWG, wzorowany na EWWiS. U góry Wysoka Władza, późniejsza Komisja Europejska: przygotowuje propozycje legislacyjne; ponadnarodowa i niezależna od rządów, z monopolem inicjatywy legislacyjnej. Lewy dolny wierzchołek: Rada Ministrów, późniejsza Rada UE, do której trafiają propozycje: wydaje rozporządzenia — reprezentuje rządy i podejmuje ostateczne decyzje, początkowo często jednomyślnie. Prawy dolny wierzchołek: Zgromadzenie Parlamentarne, późniejszy Parlament Europejski: pełni rolę doradczą i przekazuje Radzie opinie; złożone z delegatów parlamentów krajowych — pierwsze wybory bezpośrednie odbyły się dopiero w 1979 roku. Obok traktat przewiduje Trybunał Sprawiedliwości, który ma zapewnić jednolitą interpretację i stosowanie prawa. 1920 Liga Narodów 1945 koniec II wojny 1949 Rada Europy 1950 Deklaracja Schumana 1951 Traktat Paryski 1957 Traktaty Rzymskie Równowaga instytucjonalna: trójkąt instytucji (wzorowany na EWWiS) Wysoka Władza → później Komisja Europejska przygotowuje propozycje legislacyjne ponadnarodowa, niezależna od rządów; monopol inicjatywy legislacyjnej Rada Ministrów → później Rada UE wydaje rozporządzenia reprezentuje rządy i podejmuje ostateczne decyzje; początkowo wiele decyzji wymagało jednomyślności propozycje Zgromadzenie Parlamentarne → później Parlament Europejski pełni rolę doradczą delegaci parlamentów krajowych; pierwsze wybory bezpośrednie dopiero w 1979 r. opinie (konsultacje) oraz Trybunał Sprawiedliwości jednolita interpretacja i stosowanie prawa

Znaczenie traktatów założycielskich

Znaczenie traktatów założycielskich Na górze pasek osi dziejów integracji z wyróżnionymi latami 1951 i 1957. Pod nim budowla. Fundament tworzą trzy traktaty: Traktat Paryski z 1951 roku (EWWiS) i dwa Traktaty Rzymskie z 1957 roku (EWG i EURATOM). Wspierają się na nim trzy filary ich znaczenia: były ważnym krokiem naprzód w rozwoju powojennych stosunków międzypaństwowych; stworzyły podstawę integracji określonych, głównych obszarów działalności gospodarczej państw-sygnatariuszy; stworzyły podstawę ponadnarodowego zarządzania w nowych ustaleniach dotyczących podejmowania decyzji. Dach: to traktaty założycielskie tego, co stanie się Unią Europejską. 1920 Liga Narodów 1945 koniec II wojny 1949 Rada Europy 1950 Deklaracja Schumana 1951 Traktat Paryski 1957 Traktaty Rzymskie Traktat Paryski (1951) EWWiS Traktat Rzymski (1957) EWG Traktat Rzymski (1957) EURATOM ważny krok naprzód w rozwoju powojennych stosunków międzypaństwowych podstawa integracji określonych, głównych obszarów działalności gospodarczej państw-sygnatariuszy podstawa ponadnarodowego zarządzania: nowe ustalenia w podejmowaniu decyzji traktaty założycielskie tego, co stanie się Unią Europejską

Pytania sprawdzające

Pytanie 1

Ile państw wchodzi obecnie w skład strefy euro?

  1. 19
  2. 21
  3. 25
  4. 27

Pytanie 1 — odpowiedź

Ile państw wchodzi obecnie w skład strefy euro?

  1. 19
  2. 21
  3. 25
  4. 27

Pytanie 2

Kiedy podpisano Traktaty Rzymskie, które ustanowiły Europejską Wspólnotę Gospodarczą i EURATOM?

  1. 18 kwietnia 1951 r.
  2. 9 maja 1950 r.
  3. 25 marca 1957 r.
  4. 1 stycznia 1958 r.

Pytanie 2 — odpowiedź

Kiedy podpisano Traktaty Rzymskie, które ustanowiły Europejską Wspólnotę Gospodarczą i EURATOM?

  1. 18 kwietnia 1951 r.
  2. 9 maja 1950 r.
  3. 25 marca 1957 r.
  4. 1 stycznia 1958 r.

Pytanie 3

Jakie były “cztery swobody” stanowiące podstawę jednolitego rynku UE?

  1. Swobodny przepływ towarów, usług, kapitału i informacji
  2. Swobodny przepływ osób, towarów, usług i kapitału
  3. Swobodny przepływ osób, towarów, energii i kapitału
  4. Swobodny przepływ osób, usług, kapitału i technologii

Pytanie 3 — odpowiedź

Jakie były “cztery swobody” stanowiące podstawę jednolitego rynku UE?

  1. Swobodny przepływ towarów, usług, kapitału i informacji
  2. Swobodny przepływ osób, towarów, usług i kapitału
  3. Swobodny przepływ osób, towarów, energii i kapitału
  4. Swobodny przepływ osób, usług, kapitału i technologii

Pytanie 4

Która instytucja UE posiada monopol inicjatywy legislacyjnej — tzn. jako jedyna może oficjalnie proponować nowe akty prawne UE?

  1. Parlament Europejski
  2. Rada Europejska
  3. Rada Unii Europejskiej
  4. Komisja Europejska

Pytanie 4 — odpowiedź

Która instytucja UE posiada monopol inicjatywy legislacyjnej — tzn. jako jedyna może oficjalnie proponować nowe akty prawne UE?

  1. Parlament Europejski
  2. Rada Europejska
  3. Rada Unii Europejskiej
  4. Komisja Europejska

Pytanie 5

Jaki był główny cel utworzenia Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali w 1951 roku?

  1. Przyspieszenie odbudowy gospodarczej Europy po II wojnie światowej poprzez wspólny rynek
  2. Stworzenie współzależności w kluczowych sektorach przemysłowych, aby uniemożliwić mobilizację wojskową bez wiedzy partnerów
  3. Ustanowienie wspólnej waluty dla państw członkowskich
  4. Koordynacja polityki zagranicznej państw Europy Zachodniej wobec ZSRR

Pytanie 5 — odpowiedź

Jaki był główny cel utworzenia Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali w 1951 roku?

  1. Przyspieszenie odbudowy gospodarczej Europy po II wojnie światowej poprzez wspólny rynek
  2. Stworzenie współzależności w kluczowych sektorach przemysłowych, aby uniemożliwić mobilizację wojskową bez wiedzy partnerów
  3. Ustanowienie wspólnej waluty dla państw członkowskich
  4. Koordynacja polityki zagranicznej państw Europy Zachodniej wobec ZSRR

Materiał do nauki

Pełne podsumowanie wykładu do nauki przed egzaminem: Wprowadzenie do przedmiotu - UE w skrócie

Kod QR prowadzący do podsumowania wykładu

bdstanley.netlify.app/unia-europejska-1-handout